Longreads: als het ietsje (of veel) langer mag zijn

zondag 2 november 2025

AI in plaats van democratie?

De AI-democratie
     Ter linkerzijde zijn velen ongelukkig met de Nederlandse verkiezingsuitslag, ook al maakt GroenLinks-PVDA nu – helaas – een grote kans om aan de regering deel te nemen. Sommigen keren zich tegen het principe van verkiezingen omdat de mensen toch maar voor de verkeerde partijen kiezen. De nadelen van het systeem vat men samen in het woord ‘particratie’. Bij een FB-vriend vond ik volgend alternatief.

Hoe moet het dan wel? Schrijf een complexe prompt. Budgetwaardig. Steek allé redelijke verzuchtingen in het verhaal. Eis als outcome het meest haalbare sociale en tolerante beleid. Hou rekening met de grondwet maar laat ruimte tot juridische aanpassingen. Stel een stapsgewijze strategie op. Haal nieuwe financiële middelen waar er overvloed is. Zorg voor een humaan (versta voldoende groot) inkomen voor elke burger gekoppeld aan plichten die de gezondheid niet schaden. Offer heilige huisjes op enkel wanneer wat in de plaats komt effectiever is maar niet in tegenspraak is met het humaan inkomen. Laat dit AI gegenereerd beleidsplan aftoetsen door academici, middenveld en vervang 3/5 van de parlementsleden door vertegenwoordigers van middengroepen, onderzoekers, onderzoeksjournalisten, internationale denktank-afgevaardigden en vervang 1/5 door burgers uit alle sociale lagen die als spreekbuis van het eigenbelang fungeren.

       Ik lees af en toe in Rationalism in Politics van Michael Oakeshott, en ik geloof dat de moeilijkheden al beginnen bij die ‘redelijke’ verzuchtingen die in de ‘prompt’ moeten worden opgenomen. Wat zijn immers ‘redelijke’ verzuchtingen? Oakeshott vindt het al moeilijk om een redelijk kledingstuk te ontwerpen, waarmee je makkelijk op de fiets kan. Gelukkig stelt mijn FB-vriend niet voor om die redelijke verzuchtingen zelf niet meteen door AI te laten opstellen, maar door een soort parlement.
      Als ik het goed begrepen heb wordt 1/5 van de parlement nog altijd op de oude manier verkozen volgens het principe van one man one vote, en werkt de rest volgens een gemoderniseerde standenvertegenwoordiging, met gereserveerde zitjes voor arbeiders, boeren, onderzoeksjournalisten, enzovoort. Helemaal nieuw is het voorstel niet. Het doet een beetje denken aan de doema van Tsaar Nicolaas II en aan de corporaties van Mussolini. Het is niet helemaal duidelijk of die arbeiders, boeren en onderzoeksjournalisten worden aangeduid door hun collega’s, door loting, door de onverkozen leiders van hun beroepsorganisatie, of meteen ook door AI.

6 opmerkingen:

  1. De tekst van Pascal Cornet is hier terug te vinden: https://pascaldigital.blogspot.com/2025/10/notitie-499.html

    BeantwoordenVerwijderen
  2. De vraag is of wij de zo geprezen democratie (of wat daarvoor wil doorgaan) willen behouden? De particratie waarin de Belgische politieke entiteiten zich genesteld hebben zijn een rem op de uiting van de reële volkswil. Het hoogst haalbare in dit systeem zijn vreselijke compromissen op alle beleidsdomeinen met 'aanmodderen tot de dead line' als vliegwiel. Cfr. de huidige federale begrotingsgesprekken. Het onzalige midden waar de politieke macht zich graag van bedient om een consensus te bereiken, drijft de standpunten uiteen met de polarisatie tot gevolg. Dat zien we in de verkiezingsuitslagen. Zelfs als een partij 'wint' zakt de broek tot op de enkels als ze een regering (-akkoord) wil vormen. Terwijl de verliezende (?) partijen, pak weg PVV of VB, ruim een kwart van de kiezers achter zich krijgen maar ongehoord en onbediend blijven. Wie denkt dat wij in een democratie leven dwaalt.

    BeantwoordenVerwijderen
  3. De meeste mensen die vinden dat de democratie niet deugt, willen een verlicht despoot die denkt zoals zij. Een beter argument voor democratie is moeilijk te vinden.

    Nu heb ik zelf wel wat tegen ónze implementatie van de democratie. En er is een werkbaar alternatief zoals Zwitserland toont, dat van oudsher volksraadplegingen houdt over kwesties die er echt toe doen. Daarin zie je dat het Zwitserse volk zijn soevereiniteit uitoefent: het beperkt migratie, omdat dit de volkssoevereiniteit aantast, of toch de "eigenheid" daarvan. Maar het neemt lang niet altijd een rechts standpunt in, bijvoorbeeld als het over de bescherming van de natuur gaat.

    En dat doet me er weer aan denken dat "groen" in wezen een conservatieve stroming is: voor het *behoud* van natuur, klimaat, seizoenen ... De Zwitsers zijn conservatief, op hun economie, op hun identiteit, hun outer en heerd én hun natuur.

    Commentatoren buiten Zwitserland zijn niet tuk op dergelijke volksraadplegingen. Die commentatoren zijn meestal links en vinden dat het volk te dom is om over belangrijke kwesties te stemmen.

    D.

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. ' Voor outer en heerd ' was dat het strijdlied van de Waffen-SS?
      Daarover een referendum zeg je?

      Verwijderen
    2. U moet prozaïsche vrijheden niet verwarren met een standpunt, maar ik zou het natuurlijk droger kunnen brengen. In Zwitserland hebben ze zeker weinig op met onze boerenkrijg, wél met hun bloed en bodem. Oeps, nu doe ik het weer ...

      Verwijderen