Longreads: als het ietsje (of veel) langer mag zijn

vrijdag 2 januari 2026

Overheidsbeslag en belastingsdruk

     Je kunt een chatbot gebruiken om moeilijke vragen te laten beantwoorden, maar dan moet je veel geduld en kritische zin hebben, en blijven doorvragen over inconsistenties. Maar als iemand die niet veel weet, stel ik ook voortdurend makkelijke vragen, waarop ik een snel antwoord wil krijgen. Een van de weinige cijfers die ik uit mijn hoofd ken, is dat van het overheidsbeslag in België. Dat bedraagt 54 procent.  Maar als ik dan ergens lees dat de belastingsdruk bij ons 43 % bedraagt, dan wil ik graag het verschil tussen die twee cijfers begrijpen. Bij Grok word ik op mijn wensen bediend. De belastingdruk bestaat uit alle belastingen plus sociale bijdragen. Het overheidsbeslag bestaat uit alle uitgaven van de overheid. In cijfers (2023-2024)

  • Totale belastingen + sociale bijdragen                                           43 % van bbp
  • Andere ontvangsten                                                                            3-4 % van bbp
  • Begrotingstekort                                                                                  5-6 % van bbp 
  • Samen: totale ontvangsten = totale uitgaven                                53-54 % van bbp.

     De cijfers kloppen niet helemaal, maar ik ben tevreden met de grote lijnen. Ook kom ik te weten wat die ‘andere ontvangsten’ zijn: dividenden op aandelen (Proximus, bpost, Belfius …), verkoop van overheidsactiva (gebouwen, vergunningen, 5G-veilingen …), boetes, retributies, erfpacht, loterij, rente-inkomsten …
     Uiteraard is die 43 % belastingdruk een gemiddelde. Kleinverdieners betalen bijna geen inkomensbelasting en enkel RSZ-bijdragen, BTW en taksen. De middenklasse draagt gemakkelijk 60 tot 70 procent van het inkomen af.

3 opmerkingen:

  1. Die 43% dat klopt, dat de 1% rijksten 23 % afdragen, kan er nog worden aan toegevoegd. En welke dag volgende week is het 'graaidag'?
    "Gemakkelijk 70%"? Voor de rijksten nog niet eens derde dus.

    BeantwoordenVerwijderen
  2. Dat van die 23 % zou ik bij gelegenheid eens moeten uitzoeken. Dat is onder andere de schatting van Oxfam. Het klopt in elk geval dat de top-1% een relatief lagere belastingdruk ervaart omdat een groot deel van hun inkomen uit vermogen komt, dat gunstiger belast wordt en vrijgesteld is van sociale bijdragen (die zelf ook geplafonneerd zijn) en omdat ze relatief een kleiner deel van hun inkomen aan consumptie besteden en dus ook minder BTW betalen). Over de graaidag: https://philippeclerick.blogspot.com/2023/01/de-graaidag-van-de-pvda-en-andere.html

    BeantwoordenVerwijderen
  3. Deepseek zegt:

    Overheidsbeslag in België: ca. 55–56% van het bbp (Eurostat-definitie: totale overheidsuitgaven incl. rente, uitkeringen, investeringen).

    Belastingdruk in België: ca. 45–46% van het bbp (belastingen + sociale bijdragen).

    Verschil: Ongeveer 10 procentpunten van het bbp. Dit komt door:

    Overheidsuitgaven die gefinancierd worden via niet-fiscale inkomsten (bv. winstdividenden van overheidsbedrijven).

    Tekortfinanciering (overheidsbegrotingstekort): uitgaven die via leningen worden betaald, niet via belastingen.

    %%%%

    De cijfers verschillen heel licht. De uitleg van Deepseek geeft slechts één voorbeeld van "andere", dat Grok ook geeft.

    ChatGPT geeft dezelfde cijfers als Grok, een veel omstandiger uitleg maar een minder gedetailleerde. In beide omgevingen heb ik geen bijvragen gesteld.

    Hier zijn de diverse AIs dus wel consistent en wellicht correct.

    D.

    BeantwoordenVerwijderen