De Standaard: Blijf vrij

De Standaard: Blijf vrij

      Ik ben deze week twee keer naar de bioscoop geweest, en twee keer werd ik, voor de film begon, getrakteerd op een kort reclametekstje ingesproken door Karel Verhoeven, hoofdredacteur van De Standaard. Het ging over de nieuwe baseline ‘Blijf vrij.’ In de krant (25/4) schreef Verhoeven een uitgebreidere uitleg over die keuze. Het is een soort manifest, zoals Charles Foster Kane er een schreef toen hij zijn krant ging leiden, maar Verhoeven gebruikt meer woorden dan de held uit de film.

     De strekking van het manifest is links-liberaal, wat betekent dat ik het er ten dele eens mee kan zijn. Neem het geopolitieke deel:

Vrijheid is de reden om te herbewapenen, te herindustrialiseren, open markten te beschermen met regelgeving of om meer energie-autonomie na te streven. 

 

      Misschien bedoelt Verhoeven met die ‘regelgeving’ en met ‘energie-autonomie’ iets anders dan ik, maar wat hij schrijft is een brede liberale redenering die ik kan volgen. Voor zijn anti-Amerikaanse accenten kan ik, gezien Trump, enig begrip opbrengen.

     De kern van Verhoevens betoog gaat echter over de rol van de pers. Hij ziet De Standaard als een David die het moet opnemen tegen de vrijheidsbedreigende Goliath van de sociale media.

 

Dat de sociale media en artificiële intelligentie in handen zijn van slechts enkele, aan Trump onderdanige hyperrijken en gigabedrijven, heeft gevolgen. Die technologie wordt wel degelijk gebruikt om politiek te bedrijven … Wij moeten de openheid van de publieke gespreksruimte garanderen, en zo de persoonlijke vrijheid versterken. Dat staat haaks op het libertaire ideaal van Sillicon Valley, dat vrijheid onbegrensd wil uitbreiden, enkel voor eigen lust en baten. 

 

     Hier worden de zaken verkeerd voorgesteld. De sociale media garanderen immers óók  de openheid van de publieke gespreksruimte. Het is waar dat een stuk in De Standaard zowel in de betrouwbaarheid van zijn informatie als in de redelijkheid van zijn opiniëring boven de gemiddelde commentaar op de sociale media uitsteekt. Maar de bandbreedte van de opiniëring en de selectie van de feiten wordt bij De Standaard beperkt door het ‘engagement’ van de krant. En helaas valt die bandbreedte en selectie ongeveer samen met die van de andere grote media in Vlaanderen.

     Vandaag kan ik de informatie van De Standaard aanvullen door bij de chatbots van AI een bredere context van feiten en cijfers op te vragen. Ik kan dankzij de sociale media kennis nemen van meningen die buiten de links-liberale consensus vallen. En vooral kom ik door dezelfde sociale media ándere journalistieke bronnen – vooral buitenlandse – op het spoor die een noodzakelijk supplement zijn op mijn Standaard-dieet. 

     Denk bijvoorbeeld alleen al aan de berichtgeving over Israël-Palestina. In een opiniestuk schreef Brigitte Herremans (DS 25/4) dat ‘het gebrek aan empathie met Israëls slachtoffers gevoed wordt door de dominantie van het Israëlische narratief.’ Van dié dominantie heb ik in De Standaard in elk geval niet veel gemerkt.

      Voor mij staat de publieke gespreksruimte van De Standaard dus niet ‘haaks’ op het libertaire ideaal van de sociale media. Ze vullen elkaar aan. De Standaard wordt aangedreven door engagement en deontologie. Prima. De sociale media worden aangedreven door de winstzucht van gigabedrijven. Ook prima. Omdat die bedrijven zoveel mogelijk winst willen maken, willen ze ook zoveel mogelijk stemmen aan bod laten om een zo groot mogelijk publiek te geven wat het zoekt. Dat heeft zijn nadelen, maar ook zijn voordelen.