Eurosong, VRT, vakbonden

Eursong en de VRT-vakbondsactie
      De VRT heeft beslist om in 2027 deel te nemen aan het Eursongfestival, ook al doet ook Israël mee. De vakbonden bij de openbare zender dreigen met een blokkering van de uitzending. Ze hebben een stakingsaanzegging ingediend voor 11, 13 en 15 mei 2027, de dagen van de halve finales en de finale. De ACOD verklaarde dat het er alles aan zou doen om te voorkomen dat het festival op de VRT wordt uitgezonden.
     Dit lijkt mij revolutionaire daad van ‘zelfbestuur’. Ik herinner mij een toespraak van de trotskist Ernest Mandel die uitlegde hoe de revolutie zou verlopen. De vakbonden namen de leiding over van de fabrieken en riepen het zelfbestuur uit. Daarmee was je er nog niet, want het staatsapparaat beschikte over het leger, de wapens en de communicatiemiddelen. Geen nood. Ook daar riepen de vakbonden zelfbestuur uit. De soldaten namen de kazernes over, de wapenfabrieken leverden wapens aan de opstandelingen, en de vakbonden van de televisie zorgden ervoor dat de revolutionaire communiqués werden verspreid en dat de regeringscommuniqués wérden gecensureerd. Zo deed je dat.

     Akkoord, in mei 2027 gaat het maar over Eurosong, een muzikaal evenement dat mij gestolen kan worden, maar het gaat om het principe. Minister van Media Cieltje Van Achter vindt de vakbondsactie in elk geval ook ongepast.

 

Stel je voor dat wij als politici zouden zeggen dat we het niet eens zijn met een programma van de VRT en er alles aan zouden doen om ervoor te zorgen dat het niet wordt uitgezonden. Het land zou - terecht - te klein zijn. Iedereen zou spreken over politieke inmenging en de onafhankelijkheid van de VRT.

 

     Op Facebook las ik het verwijt dat Van Achter het verschil niet begreep tussen vakbond en overheid.

 

Dat een vakbond geen overheid is en dat zowat iedereen met een morzel verstand dat begrijpt, ontgaat de minister. De overheid bezit de politieke en wettelijke macht over de openbare omroep. Als de politiek ingrijpt op de programmering, schendt zij de persvrijheid en de redactionele onafhankelijkheid. Dat zou censuur zijn. Een vakbond daarentegen maakt gebruik van een grondwettelijk stakingsrecht als sociaal actiemiddel. De minister vergelijkt het uitoefenen van een sociaal basisrecht (staken) met machtsmisbruik door de overheid (censuur).

 

     Ik zou juist omgekeerd redeneren. Dat een democratisch verkozen overheid beslist dat de overheidszender niet mag deelnemen aan Eurosong zou ik betreuren maar aanvaarden. Maar dat de vakbonden gaan beslissen wat wel of niet wordt uitgezonden, vind ik onaanvaardbaar. Hoe kan men nu zoiets in godsnaam verdedigen? – Wel, op de volgende manier.

 

 Mocht de vakbond een louter politieke actie ondernemen die niets te maken heeft met de sociale of economische belangen van het personeel, zou ze zich op glad ijs begeven. Maar dat doet ze niet. De vakbond legt immers de nadruk op “morele bezwaren” van werknemers en verschuift het debat dus naar het domein van het welzijn op het werk. Verplicht worden om een bijdrage te leveren aan een programma dat indruist tegen je diepste ethische overtuigingen tast het morele welzijn aan. Zonder stakingsaanzegging zouden werknemers van de openbare omroep die weigeren opdrachten uit te voeren het risico lopen op sancties wegen werkweigering. De vakbond beschermt de werknemers dus tegen dergelijke straffen.

 

     Op die manier volstaat het om politieke motieven te vertalen in ‘morele bezwaren’ en ‘welzijn op het werk’ om ze langs een achterpoortje binnen te smokkelen*. Laten we eens aannemen dat het omgekeerd is: dat de VRT een flink aantal Joden tewerkstelt die ‘morele bezwaren’ hebben tegen de Gaza-berichtgeving. Die berichtgeving druist in tegen hun diepste ethische overtuigingen. Ze zouden graag weigeren aan zulke berichtgeving mee te werken, maar ze lopen het risico op sancties wegens werkweigering. Moeten de vakbonden dan oproepen tot collectieve actie om de berichtgeving over Gaza aan te passen aan het morele welzijn van hun Joodse leden.

 

 * Voor die vakbondsredenering, zie ook hier: