Netflix voor leefloners, e.a.

     Het was een kop in Knack: ‘Een leefloon is niet bedoeld om je Netflix-abonnement mee te betalen.’ Was dat even schrikken. Mocht het nu een uitspraak geweest zijn van een Vooruit-politicus, dan had ik niets dan verontwaardiging gevoeld. Maar het was een uitspraak van de Antwerpse N-VA-schepen Nathalie van Baren. Wat nu? Jan Wostyn schreef op FB:

Wanneer men bij N-VA wil gaan bepalen of iemand die een leefloon ontvangt nog wel een Netflix abonnement mag hebben, moeten zowel de meer liberale als de meer sociale elementen in die partij zich toch beginnen afvragen of ze daar nog wel op hun plek zitten? 

     Dat was een goede typering van de uitspraak: noch sociaal, noch liberaal.
     Maar omdat het dus van een N-VA’er kwam, wilde ik voor een keer de moeite doen om niet alleen de kop, maar ook het artikel eronder te lezen. Van Baren krijgt allerlei ethische en sociologische vragen voorgelegd. Moet een leefloon onvoorwaardelijk worden toegekend, of mag er een tegenprestatie worden verwacht? Is het mogelijk om een substantieel deel van de nieuwe leefloners – de vroegere langdurig werklozen – aan het werk te krijgen? Van Baren kan als schepen van Sociale Zaken het antwoord niet schuldig blijven en antwoordt twee keer: ja. Ikzelf draag geen enkele verantwoordelijkheid en ben dus niet verplicht om te antwoorden, noch om mij grondig over de kwestie te documenteren of er diep over na te denken.
     In het geheel van het interview is de Netflix-passage maar een detail. Ik ben wel blij dat ik nu de context ken.

De hoogte van de leeflonen is federaal bepaald … Wij [het OCMW van Antwerpen] kunnen altijd bijspringen met extraatjes voor onverwachte uitgaven, maar het is niet de bedoeling om een nieuwe hangmat te creëren. Een leefloon is niet bedoeld om je Netflix-abonnement mee te betalen. Een leefloon moet wel dienen om een internetverbinding te bekostigen, zodat je kunt solliciteren.

     Het gaat dus niet om het leefloon zelf, maar over de extraatjes die een leefloner voor een welbepaald doel kan aanvragen. Het OCMW is dan wel bereid om maandelijks de 50 euro extra te betalen die nodig is voor internet, maar niet de 11 euro extra die nodig is voor een Netflix-abonnement.
     Ik probeer mij voor te stellen hoe ik als alleenstaande leefloner de kwestie zou aanpakken. Wellicht zou ik verhuizen naar Wallonië waar een bouwvallig appartementje goedkoper is dan in Vlaanderen. Ik zou dan hopelijk genoeg overhouden voor verwarming, wifi en Netflix.

Niets over Trump
     De Oostenrijkse schrijver en journalist Karl Kraus zou gezegd hebben: ‘Over Hitler valt mij niets te binnen.’ Ik heb hetzelfde met Trump. Ik schrijf wel vaker commentaartjes waar de naam Trump in voorkomt, maar eigenlijk gaan die over wat anderen over Trump denken. Als ik dié lees, valt mij van alles te binnen. Maar over Trump zelf: weinig. Is hij een briljant onderhandelaar of een seniele narcist? Zijn we getuige van madness, of is there some system in ’t. Ik weet het niet en het interesseert mij amper. Als men de vraag binnen honderd jaar probeert te beantwoorden in geleerde biografieën, dan zal ik Trump een van de fascinerendste politici van de 21ste eeuw vinden. 

Leve Mark Rutte
    Over de vleierij van Mark Rutte heb ik ook al geen mening. Maar in Davos heeft hij gezegd, en ik citeer letterlijk (DS 22/1) : ‘Het belangrijkste probleem is niet Groenland. Het belangrijkste probleem is nu Oekraïne.’ Hij heeft gelijk.

Troepen naar Groenland
     Toen Trump dreigde om Groenland desnoods met geweld te annexeren, stuurden de Europese landen enkele militairen naar het gebied. Dat was een dubbelzinnig gebaar. Het liet zogezegd zien dat de Europese Navo-partners bereid waren om Groenland te behoeden voor het Russische of Chinese gevaar, maar het suggereerde ook dat Europa bereid was om de VS militair te trotseren. Historicus Rob Falter (DM 21/1) brengt in dit verband een uitspraak van Mitterrand in herinnering. In 1989 waren de Franse ministers niet van plan om de Duitse eenmaking te aanvaarden. Een verenigd Duitsland kon een bedreiging vormen voor Frankrijk en Europa. Mitterrand hield zijn ministers toen voor: ‘We gaan de Duitsers toch de oorlog niet verklaren.’
      Falter somt op hoe Europa om moet gaan met Trump. Hij geeft adviezen zoals: communiceer helder en bouw een echte tegenmacht op. Maar het is het eerste advies dat ik het leukste vind: ‘We gaan toch geen oorlog voeren met Amerika!’ In complexe situaties vergeet men wel eens om de evidenties voor ogen te houden. 

Achterklep
      Iedere keer als ik iets uit de koffer van de auto haal, of er iets in leg, beschouw ik het als een overwinning wanneer ik mijn hoofd niet gestoten heb aan de achterklep.

Droom
     Binnenkort geef ik een lezing op de school waar ik vroeger les gaf. Voor de leerlingen van het vijfde jaar, geloof ik. Als voorbereiding heb ik vannacht gedroomd dat ik weer voor de klas stond. Men had mij gevraagd voor een interim-opdracht, en in een droom kan ik nooit nee zeggen. Ik zeg zelfs geen nee als de PVDA mij vraagt om vlugschriften uit te delen. Het eigenaardige was dat de leerlingen mij herkenden – ‘u bent meneer Clerick’ – en ik ook hen herkende. Dat laatste was geloof ik het resultaat van iets wat men gezichtscompositie noemt: ons brein dat kenmerken mixt van mensen die we ooit gezien hebben.
     In elk geval, de les verliep vlot. Maar voor het volgende lesuur moest ik mij naar een ander lokaal begeven. Toen raakte ik hopeloos verdwaald. Hoe meer gangen ik inliep, hoe minder ik de omgeving herkende. Ik leek verzeild te zijn geraakt in een verhaal van Tom Wouters.

Hamnet
     Ik hou van Shakespeare verfilmingen, maar ook van films waarin Shakespeare als personage meespeelt: Shakespeare in Love (1998) is sentimenteel, maar vaart en enthousiasme maken veel goed. Anonymous (2011) propageert een bekende samenzweringstheorie, maar is bij een eerste visie goed genietbaar. All is True (2018) is beperkt van opzet maar subtiel in de uitwerking. De film was al halverwege voor ik acteur Kenneth Brannagh herkende. In Oliviers Henry V (1944) loopt op het podium een bebrild mannetje rond in een renaissance-kermispak dat Shakespeare moet voorstellen.  Soms denk ik dat dat mannetje misschien nog het meest op de historische figuur lijkt, zoals het bescheiden theatertje in de film ook beter op The Globe gelijkt dan wat we in modernere producties zien.
     Ik keek dus al een poosje halsreikend uit naar het moment dat Hamnet in onze zalen zou komen. Maar vanaf het eerste beeld – twee bomen gefilmd vanuit kikvorsperspectief – wist ik dat het niets voor mij zou zijn. Zoals ik vanaf het eerste beeld van Brannaghs Henry V (1989) – een lucifer die aangestoken wordt – wist dat het wél iets voor mij zou zijn. 

F-1. The Movie
      Ik zie dat de autorace-film F-1. The Movie onverwacht genomineerd is voor Beste Film-oscar. Ik vind dat helemaal terecht. Het is een van de allerbeste Spielbergfilms die ik gezien heb, nu al twee keer, al heeft Spielberg er niets mee te maken. De film hangt aaneen van de clichés. We hebben het allemaal al vele keren gezien. Het is Top Gun of The Color of Money, maar met auto’s in plaats van vliegtuigen of biljarttafels. De clichés zijn altijd dezelfde, maar is er iets dat meer ontroert dan een perfect uitgewerkt cliché, waarin vakmanschap, timing, en liefde voor het medium samenkomen?
      Een regisseur die clichés aaneen wil rijgen moet een goed psycholoog zijn. Hij moet geen inzicht hebben in de ziel van zijn personages; hij moet inzicht hebben in de ziel van zijn publiek. En hij moet nieuwe manieren vinden om oude dilemma’s op te lossen.
     Veel van die dilemma’s hebben te maken met de rivaliteit tussen de oude ervaren racer Sonny, gespeeld door Brad Pitt, en zijn talentvolle teamgenoot Joshua, gespeeld door Damson Idris. De truc voor een feel-good movie is dan om bij de kijker sympathie op te wekken voor de twee personages, maar net iets meer voor de oudere Sonny. 
     Op zeker ogenblik zitten Sonny en Joshua aan de pokertafel. Het moment breekt aan dat ze all-in gaan: alles of niets. Joshua laat zijn pair of fives waarop Sonny teleurgesteld zijn kaarten neergooit. Hij heeft verloren. Nu weet elke kijker dat de kaarten van Sonny die we niet gezien hebben, eigenlijk de betere kaarten zijn, maar dat hij Joshua láát winnen. Als zo’n scène verkeerd wordt uitgewerkt is de kijker boos. Maar de scène wordt schitterend uitgewerkt.
     Ander dilemma. Het publiek heeft Sonny eerst leren kennen als een racer die grote risico’s neemt. Maar dan komt het moment dat hij Joshua beveelt een risico te vermijden. Joshua is koppig, neemt het risico, gaat over kop en komt in het ziekenhuis terecht. De moeder van Joshua denkt dat het ongeluk de schuld is van de roekeloze Sonny en scheldt hem langdurig uit. Dilemma: als Sonny zichzelf verdedigt en de schuld bij Joshua legt, is hij op dat moment harteloos tegenover de moeder; als Sonny zich niét verdedigt is de kijker boos omdat de waarheid niet aan het licht komt. Probeer dat maar eens elegant op te lossen. Je komt er niet met een slimme ‘vondst’, je moet het oplossen met ‘stijl’.
     Het grootste dilemma betreft de afloop van de film. Het is een happy-end film en het team van Sonny en Joshua moet dus winnen. Maar wie van de twee racers komt het eerst over de finish? De kijker heeft twee tegenstrijdige verlangens. Hij wil graag dat Sonny wint, maar hij wil ook graag dat Sonny edelmoedig is en de overwinning gunt aan zijn jonge teamgenoot. Hoe los je dat op? Mijn zoon zei: ‘Als ze daar de verkeerde keuze hadden gemaakt, dan was ik beginnen roepen!’

Mansplaining
     Ik heb in een vorige blogje* het licht misandrische woord ‘mansplaining’ verklaard vanuit de vrouwelijke voorkeur voor rapport-talk boven report-talk. Vrouwen houden minder van uitleg geven en uitleg krijgen dan mannen. Dat geldt echter alleen voor informele contexten. Bij een lezing in een formele context is mijn vrouw aandachtiger en meestal ook enthousiaster dan ik. 

* Dat blogje over mansplaining staat hier. Andere blogjes over dat onderwerp staan hier en hier.