Kortjes

 Trump en de ‘midterms’
 Op 3 november moeten de Amerikanen een nieuw Huis van Afgevaardigden kiezen. Maar zullen die verkiezingen onder Trump wel doorgaan. De Amerika-columnist van De Standaard Frans Verhaegen doet daar een sombere voorspelling over (DS 14/1): 

Trump stuurt aan op rellen, op geweld, op nog meer moorden. Het uiteindelijke doel is een landelijke noodtoestand afkondigen en de verkiezingen van november opschorten of kortwieken.

     Ik ben benieuwd. 

Europa: de Engelse, Franse en Pruisische erfenis.
     Ian Buruma schreef een interessant stuk over de toekomst van Europa (DS 9/1).

Het oorspronkelijke doel van de Europese eenwording was oorlogen voorkomen door vreedzaam handel te drijven … Maar een rechtstatelijke gemeenschap, die de vrede wil bewaren door collectieve regels te scheppen voor onderlinge handel, moet zich kunnen verdedigen tegen wie haar probeert te vernietigen. Maar dat kan alleen als de koopmansgeest geïnjecteerd wordt met een shot krijgersmentaliteit, die de Europeanen na 1945 hadden willen begraven.

     Europa moet dus een beetje meer op Trump-Amerika en Poetin-Rusland gaan gelijken. Een beetje, niet te veel, want het universalisme blijft voor Buruma de kern van de Frans-Engelse culturele erfenis, in tegenstelling tot het Pruisische autoritarisme-militarisme-nationalisme-racisme dat een uitloper heeft in het hedendaagse extreem-rechtse populisme. Ik ga akkoord met dat universalisme en met die Frans-Engelse culturele erfenis.
     Maar …
     De verschillen tussen het hedendaagse populisme en het Pruisische autoritarisme van einde 19de, begin 20ste eeuw zijn groot. Militarisme? Er is in het hedendaagse Europese populisme weinig plaats voor militaire glorie. Autoritarisme? Het populisme verzet zich inderdaad tegen bepaalde aspecten van de rechtstaat, maar die rechtstatelijkheid zelf heeft vandaag bepaalde autoritaire, of minstens ondemocratische accenten gekregen.
      Boven alles is het rechtse en extreemrechtse populisme een antwoord op de islamitische massa-immigratie. Die massa-immigratie brengt andere politiek-culturele waarden binnen die, misschien nog meer dan het rechtse populisme, en nog meer dan Poetin en Trump, een bedreiging vormen voor onze Brits-liberale en onze Frans-republikeinse erfenis. Dat is een cultuurstrijd die Buruma eenzijdig voorstelt als een conflict tussen de mensen van het ‘burgerschap’ en de mensen van de ‘bloedlijnen’. Ideologisch gaat het echter om drie stromingen: islamisme, multiculturalisme en Leitcultur-denken, waarbij dat laatste probeert om het abstracte liberalisme wat ‘body’ te geven. 

De musical Hair
     Hair is een Amerikaanse musical van 1967 over de toen opkomende hippie-cultuur.  In 1970 waaide hij over naar de Nederlanden. Daar werd toen veel over geschreven. Ik meen mij te herinneren dat er een scène in voorkwam waarin alle acteurs naakt op het podium stonden*. Mocht die musical opnieuw worden opgevoerd, ik zou niet gaan kijken, maar ik besloot gisteren naar de verfilming uit 1979 te kijken. Het was – op het liedje ‘Let the Sunshine In’ na – een flauwe bedoening. Komt dat omdat thema, muziek, dans en cinematografie verouderd zijn? Ik geloof veeleer dat het tegenovergestelde het geval is. Nu vond ik de film flauw, in 1979 zou ik de film geháát hebben. Ik was toen feller dan nu. 

Chinese fastfood
     Elke week plaatst Berkerley-econoom Gérard Roland een nieuwe aflevering van zijn memoires op Substack. We zijn ondertussen in de Exciting 1990’s – Part IV beland. Roland reist naar China en beklimt de Huangshan, een mooie in wolken omhulde berg in de provincie Anhui:

 At the top of a mountain, a small vendor stand indicated “Chinese fast-food”. I asked what it was and they took a chicken from a cage and within minutes had it entirely plucked and chopped into pieces.

Bezinken
       Ik ben niet voor recensent in de wieg gelegd. Een boek of film wil ik eerst laten bezinken, en na enkele maanden stel ik vast dat het bezinksel zich verdund heeft tot enkele platitudes. Daar kan ik niet veel mee beginnen. Die platitudes hebben waarde voor mijzelf, omdat ze indertijd het sluitstuk waren van de schakels die eraan voorafgingen. Maar iemand anders kan er niets mee beginnen. 

Genocide
     Het woord genocide heeft, onder andere door de oorlog in Gaza, een betekenisverruiming ondergaan –  wat men in het Engels ‘semantic broadening’ noemt. Het woord ‘pen’ bijvoorbeeld verwees oorspronkelijk naar een vogelveer. Later werd het gebruikt om een aangescherpte veer aan te duiden – meestal van een gans – die gebruikt werd om te schrijven. Dat was ‘semantic narrowing’. Later deed zich het omgekeerde voor. Het woord kon gebruikt worden voor een kroontjespen, een vulpen en een balpen. Ik zou zelfs kunnen zeggen dat ik dagelijks blogjes neerpen.
     Bij ‘genocide’ stellen we ook zo’n verbreding vast. Vandaag is de juridische betekenis van  uitgebreid tot ‘conflict waarbij veel slachtoffers vallen’. Maar sommigen gaan nog een stapje verder. Ik las een commentaar op de Canadese beslissing om de importtarieven op Chinese auto’s drastisch te verlagen.

 This move by Mark Carney is not just smart. It’s strategic fucking genocide on the Trump trade war strategy.

 

Petra De Sutters mediawijsheid
      Ik heb in vorige stukjes Petra De Sutters gebruik van verzonnen citaten toegeschreven aan gebrekkige mediawijsheid. Je zou daarin van mijn kant een halve verontschuldiging kunnen zien. Maar na zo’n vernederende flater zou je denken dat De Sutter ondertussen haar mediawijsheid toch wat bijgespijkerd heeft. Dat is helaas niet gebeurd. Ze verdedigt zich nu als volgt*: 

De citaten die ik heb vermeld, waren allemaal op originele ideeën gebaseerd … AI heeft een hele redenering van Einstein, die hij in 1916 heeft gepubliceerd, omgevormd tot een citaat … Nu weet ik dat AI beperkingen krijgt opgelegd wat betreft copyright.

     Hier bewijst De Sutter dat ze er nog altijd geen flauw idee van heeft hoe AI werkt. Thomas Goorden merkt op zijn FB-pagina terecht op:

Probleem nummer één is dat citaten gebruiken helemaal geen copyright-issues geeft … Probleem nummer twee is dat je deze stelling gewoon triviaal kan ontkrachten door alles experimenteel te reproduceren. Net gedaan. “Give me some famous quotes from Albert Einstein.” Een kind kan dit hé.Voor alle duidelijkheid, je kan ChatGPT vragen om online bronnen te gebruiken. In dat scenario zijn de quotes die je krijgt stukken betrouwbaarder. Maar zelfs als je dat niet doet, krijg je - minstens ten dele - citaten terug die effectief van Einstein komen.

     In dezelfde toespraak vertelt De Sutter dat ze haar speech ‘zelf geschreven heeft’ en dat ze er ‘tijdens de zomervakantie drie weken lang’ aan gewerkt heeft. Ik laat het aan de onderzoeksjournalisten van Apache over om na te gaan of De Sutter hier de waarheid spreekt, dan wel of ze een tekstschrijver aan het werk heeft gezet. Maar geen van de twee veronderstellingen pleiten voor De Sutter. Als ze drie weken aan die speech geschreven heeft – met zo’n mager resultaat – dan scoort ze laag op efficiëntie. In het omgekeerde geval scoort ze laag op waarheidsliefde.

* Wat naakt op het podium betreft: op dat terrein heeft de nieuwe preutsheid nog niet toegeslagen. Ik heb mijn zesdes ooit meegetroond naar een voorstelling van Romeo en Julia, waarin een full frontal nudity scène voorkwam. Gelukkig konden mijn leerlingen er wel tegen. 

** Voor een verslag De Sutters toespraak, zie: 

https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2026/01/18/petra-de-sutter-ai-openingsspeech-ugent-rector-universiteit/