Henry Nowak op het vtm-nieuws

Henry Nowak op het vtm-nieuws

    Er bestaan tussen de tragische dood van George Floyd in 2020 en die van Henry Nowak in 2025, én de reacties erop, allerlei gelijkenissen en verschillen. Een FB-vriend merkte op dat de moord op Nowak een min of meer geïsoleerd incident was, terwijl de dood van Floyd paste in een algemeen patroon van politiegeweld tegen zwarten in de VS. Misschien. Ik bemoei me er niet mee, want het staat mij tegen om met vergelijkingen en incidenten mijn gelijk te halen. Er is iets anders wat mij gestoord heeft, en dat is het vtm-nieuws van 4 juni. Dat ging als volgt:

De Britse politie heeft zich verontschuldigd voor hoe ze vorig jaar een stervende tiener in de boeien heeft geslagen in South-Hampton. Die jongen, Henry Nowak, was net neergestoken, vroeg om hulp, de dader stond er gewoon nog bij, maar de agenten luisterden niet en de jongen stierf. Nu pas zijn de bodycam beelden vrijgegeven. En die lokken ontzetting uit een grote verontwaardiging. Om deze harde beelden gaat het, van 3 december vorig jaar. Ze tonen de arrestatie van Henry Nowak. De Pools-Britse student is net neergestoken met een mes en stervende. Nowak, amper 18, maakt duidelijk dat het niet goed met hem gaat. Hij herhaalt dat hij is neergestoken en niet kan ademen, en toch slaat de politie hem in de boeien.

     Dat nieuws is onbegrijpelijk. Waarom heeft de politie de stervende jongen in de boeien geslagen? Waarom wilden de agenten niet luisteren? Waarom deden ze niets tegen de dader die ‘er gewoon bij stond’? Weet vtm dat niet? Toch wel, want de dag ervoor hadden ze op Instagram een bericht geplaatst waar alles, in nog minder woorden, klaar en duidelijk uit de doeken werd gedaan: 

 Het zijn misschien wel de meest indringende en schokkende politiebeelden die de afgelopen jaren in het Verenigd Koninkrijk openbaar zijn gemaakt. Vier keer waarschuwt de 18-jarige student Henry Nowak dat hij is neergestoken. Zeven keer roept hij dat hij geen lucht krijgt. Maar de toegesnelde agenten weigeren hem te geloven en slaan hem in de boeien. Terwijl de tiener op de stoep bezwijkt aan zijn verwondingen, krijgt zijn moordenaar, die Henry valselijk had beschuldigd van racisme, wél direct gehoor. De dader werd werd maandag veroordeeld tot levenslang.

     Vraag aan gelijk welke chatbot om het incident samen te vatten in 200 woorden en iedere keer zal de valse beschuldiging van racisme aan het adres van Nowak vermeld worden. Ze is immers de verklaring voor het anders onverklaarbare gedrag van de politie*. Blijkbaar kun je zoiets wel schrijven op je Instagram, maar kun je dat niet luidop zeggen op het Nieuws. Daar moet alles zwart-wit blijven. Racisme is slecht, antiracisme is goed. Dat antiracisme misbruikt kan worden, en dus slecht kan zijn, dat is een boodschap die niet geschikt is voor de huiskamer.
     Past dat ook in een of ander patroon? Is het een patroon van voorzichtige luiheid, zoals professor Freek Van de Velde dat noemde in zijn analyse van de vrt-berichtgeving over de toegenomen mysogynie en intolerantie onder de jongere generatie? Voorzichtig is het zeker, maar je moet er wel wat geestelijke arbeid in steken om je telkens opnieuw af te vragen welke zaken je beter verzwijgt wanneer en op welk medium. Maarten Boudry beschreef die geestelijke arbeid op zijn substack als volgt: 

Het is belangrijk om precies te zijn over de sociale en psychologische mechanismen achter politieke correctheid en zelfcensuur. Veel mensen stellen zich cover-ups voor als een groep individuen die in een rookgevulde kamer zitten en samenzweerderig fluisteren: ‘We kunnen dit niet vrijgeven — dat zou onze politieke zaak schaden. Laten we de data gewoon begraven.’ Echte motivering is veel subtieler. Ze werkt meestal via een reeks kleine beslissingen, elk ondersteund door een semi-plausibele rechtvaardiging.

     Ik vermoed dat de semi-plausibele rechtvaardiging hier was dat men in een gesproken journaal alles eenvoudiger moet uitleggen, en dat men daarom bepaalde informatie moet weglaten. 

* P.S. In De Standaard van 11/6 vat Dominique Minten de woedende reactie op het politie-optreden samen 33 woorden: ‘De woede ontstond toen bleek dat de politiek Nowak in de boeien had geslagen terwijl hij aan het sterven was, omdat Digwa tegen de agenten had gezegd dat Nowak hem racistisch had bejegend.’ Minten gebruikt zelfs, terecht, het woord omdat.