Verslavende algoritmes

     Zuckerberg en Musk, hoor ik soms, hebben Facebook en X uitgerust met verslavende algoritmes. Ik moet dan altijd glimlachen. Dat is dan zoals snoepfabrikanten die suiker en vet toevoegen om hun product ‘verslavend te maken’. Natuurlijk is dat product verslavend. De producent biedt de klant wat hij wil, en als die klant zwak is treedt er verslaving op. Als er chocolade in huis is, eet ik die in korte tijd allemaal op. 

     De algoritmes van Facebook en X gaan ook zo te werk: ze geven mij als klant wat ik vraag, behalve de reclame natuurlijk, maar dat laatste is de prijs die ik betaal om gratis van hun diensten gebruik te maken. Maar verder schotelen ze mij berichten voor die ik lekker vind: omdat ik ermee akkoord ga, omdat ze mij provoceren, omdat ze mij doen lachen, omdat zij mij boos maken – en ook dat is een lekker gevoel.  

     Maar vaak krijg ik ook berichten die ik op geen enkele manier lekker vind, terwijl de algoritmes al lang zouden moeten weten dat ik ze niet lust, bijvoorbeeld omdat ik bij die berichten niet lang stil sta of er niet op reageer. En toch blijf ik die berichten krijgen.
     Dat komt geloof ik omdat die algoritmes twee zaken nastreven: dat ik langer blijf stilstaan bij elk afzonderlijk bericht, maar ook dat ik zo lang mogelijk blijf scrollen naar steeds nieuwe berichten. En dat laatste bereik je niet door alleen maar lekkers op te dissen. Een spelletje spelen waarbij je altijd wint, wordt snel vervelend. Gokautomaten zijn verslavend omdat je niét altijd wint: elk verlies zet je aan op opnieuw te spelen zodat je je verlies kunt goedmaken. Als je bij patience elke keer je kaarten allemaal kunt leggen, is er geen donder aan.

     Ik heb over de kwestie een goed gesprek gehad met ChatGPT. De bot wilde mij allerlei overbodige nuances aansmeren, maar moest uiteindelijk toegeven dat de sociale media een systeem hanteren met ‘variabele beloning’ waardoor ik langer blijf scrollen. Facebook en X houden mij goed in de gaten en bestuderen mijn scrolgedrag. Als ik alleen heel interessante berichten krijg, dan zal ik na het tiende bericht afhaken en een boek gaan lezen dat nóg interessanter is. Maar als interessante berichten worden afgewisseld met minder interessante, dan blijf ik langer ‘hangen’.