Links-liberale bevoogding.

Linksliberale bevoogding
      Ik heb mij voorgenomen om de artikelenreeks in De Standaard over bewerkt voedsel uit te knippen. Misschien schrijf ik dan ooit een langer stuk over de nanny-state. Misschien ook niet, omdat Rik Torfs er wellicht over zal schrijven vóór ik mijn gedachten op orde heb. Maar ik wil nu al een algemene opmerking maken.
       In een boek dat ik aan het lezen ben, The Myth of Left and Right, wordt betoogd dat ‘links’ en ‘rechts’ inhoudsloze etiketten zijn. Dat blijkt volgens de auteurs onder andere hieruit dat zowel links als rechts zo vaak van mening verandert en zichzelf tegenspreekt. En zelfs op een en hetzelfde moment hangen de kampen tegenstrijdige beginselen aan, al naar gelang het onderwerp.
      Zelf gebruik ik de laatste tijd graag het begrip ‘links-liberaal’ waarmee ik mensen als hoofdredacteur Karel Verhoeven, moraalfilosoof Ignaas Devisch en schrijver Ilja Leonard Pfeijffer aanduidt. Die laatste zou ik ook bij de linksradicalen kunnen rekenen, maar omdat hij zich in een recent essay op het het klassieke ‘culturele’ liberalisme beriep, krijgt hij wat mij betreft een plaatsje in de club. Laten we eens drie beweringen tegenover elkaar stellen

Karel Verhoeven  

‘Het idee dat we als individu in alle vrijheid en autonomie kiezen wat we eten, is aan herziening toe.’  

– Context: maatregelen van de overheid tegen het onbeperkt produceren, promoten en consumeren van bewerkt voedsel.

Ignaas Devisch: 

‘Wij gaan er nog altijd van uit: mensen mogen fouten maken wanneer het op hun gezondheid aankomt.’

– Context: maatregelen van een verzekeringsmaatschappij om korting te verlenen aan mensen die er een gezonde levenstijl op nahouden

Ilja Leonard Pfeijffer: 

‘Individuele vrijheid dient het uitgangspunt te zijn van de staatsinrichting, niet omdat vrijheid gelukkig maakt – het tegendeel is het geval – …, maar omdat ieder mens er recht op heeft om ongelukkig te zijn op de manier die hij verkiest, en omdat ieder alternatief voor een dergelijke vrijheid er noodzakelijkerwijs op neerkomt dat iemand anders voor ons bepaalt … hoe wij ons leven dienen te leven.’

– Context: Pleidooi voor een ‘cultureel’ liberalisme tegen een economisch liberalisme.

     Minstens twee van die drie beweringen lijken elkaar tegen te spreken. Maar is dat ook zo? Misschien gaan ze alle drie akkoord met het algemene uitgangspunt van Pfeijffer, én met een strenge reglementering van bewerkt voedsel, én met een verbod om verzekeringspremies te laten afhangen van een gezonde levensstijl. Als ze het slim aanpakken zeggen ze dan niet dat ze de burger tegen zichzelf beschermen, maar dat ze hem beschermen tegen machtige concerns, tegen Big Food en Big Insurance.
      En dan is er nog de kwestie van de nuances. Zelfs ik niet tegen élke regeling rond voedselveiligheid en verzekeringscontracten. Maar een rechtsliberaal zal daarin altijd veel minder ver in gaan dan een linksliberaal. ‘Linksliberaal’, het blijft een nuttig begrip.

* Verhoeven: DS 19/11, Devisch: VTM-nieuws 18/11, Pfeijffer: essay op Liberales – zie ook mijn stukje hier.