Met Bernie Sanders op een eiland

De jonge Bernie wordt gearresteerd

     Ik behoor tot de generatie van Bernie Sanders. De senator van Vermont is wel vijftien jaar ouder, maar hij is, net als ik, een jongen van de sixties. Protestmarsen, studentenactivisme, ‘politiek bewustzijn’. Hij was enige tijd timmerman, en ik deed iets met metaal. Er is een foto waarop je ziet hoe een protesterende Bernie opgepakt wordt door twee politieagenten. Zulke foto’s zijn van mij ook gemaakt. De grappigste ervan verscheen in een plaatselijke krant met als bijschrift: “Jammer genoeg werd ook een onschuldige omstander gearresteerd”. De journalist zal gedacht hebben: ‘Die jongen draagt een colbertjasje en een das. Die hoort niet bij dat langharig, werkschuw tuig.’
     Maar anders dan ik maakt Bernie nu kans om president van Amerika te worden. Een heel, heel kleine kans, maar hij heeft het in de voorverkiezingen toch maar veel beter gedaan dan verwacht. Zijn boodschap slaat aan. De rijken worden rijker. De middenklassen blijven ter plaatse trappelen. Als we Japanse auto’s verbieden, komt er meer werk voor de Amerikaanse industriearbeider. En als we de rijken zwaarder belasten, krijgen de kleinverdieners een hoger loon. Tegen twee van die uitspraken valt trouwens niets in te brengen.
     Bernies boodschap slaat ook bij ons aan. Bij sommige facebookvrienden zie ik dat ze Bernies avonturen volgen op de voet. Ik herken dat. Vier jaar geleden volgde ik Ron Pauls avonturen op de voet toen die zijn kans waagde bij de voorverkiezingen. Ron was ook oud en deed het ook beter dan verwacht. Ron had libertaire ideeën, en was daarin misschien een beetje radicaal, maar zijn waarden vond ik wel fijn: meer vrijheid, meer eigen initiatief, meer eigen verantwoordelijkheid, minder staatsbemoeienis. En Ron zag er, net als Bernie, doodeerlijk uit. Geen man die het op akkoordjes gooide met rijkelui in ruil voor verkiezingsgeld.
     Maar onder ons: als ik onder politici een gezel moest kiezen om op een onbewoond eiland te overwinteren, dan koos ik noch Ron Paul, noch Bernie Sanders. Vooral tegen Bernie zie ik op. Hij kijkt meestal boos en spert zijn ogen. (hier) Als je hem voor een grote groep mensen bezig ziet, is hij een behoorlijke redenaar, maar je vraagt je af: houdt hij ooit op? Van Queen Victoria is bekend dat ze opzag tegen het wekelijkse onderhoud met haar eerste minister, toen die eerste minister William Gladstone (1809-1898) was. Ook Gladstone was een behoorlijk redenaar. ‘He takes me for an audience,’ zuchtte Queen Vicky.
    Twee jongens van de sixties op een onbewoond eiland ‘who take each other for an audience’ – nee dat zou alleen maar problemen geven.

Bernie Sanders

      Wat doe je als je in gezelschap een mop hoort waarvan de strekking je niet bevalt? Een korte grijnslach lijkt mij het beste. Als het een heel goeie mop is, kun je ook hartelijk meelachen, zelfs al wordt je favoriete partij of je diepste overtuiging dan over de hekel gehaald.  Maar dat is nu iets wat je zelden ziet bij de zogenaamde “politiek correcten”. Zodra thema’s worden aangeroerd als vrouwenrechten, migranten en gelijke-kansenbeleid (en ook een beetje milieu, verkeer en gezonde voeding) op een manier die hen niet aanstaat krijg je: verontwaardiging, boosheid, woede, kortom – protest.
      Ik heb lang gedacht dat ‘politiek correct’ ongeveer hetzelfde betekende als ‘politiek links’. Sinds ik op Facebook vertoef weet ik beter. Je kunt best links en socialist zijn, tegen multinationals en grootverdieners en tegen de hele vrije markt, en verder gelijkmoedig blijven bij de vraag of je een jonge vrouw aanspreekt met ‘juffrouw’ of ‘mevrouw’. Ook kun je waardering opbrengen voor vakbondsacties, meer werklozensteun en – godbetert – meer belastingen, en tegelijk van mening zijn dat migranten zich toch wat beter moeten aanpassen aan sommige Westerse waarden. En dat ze zich niet allemaal tegelijk en in één keer in ons land moeten komen vestigen.
      Politiek correct denken kom je voorts niet vaak tegen bij de kleinverdieners die vroeger, en nog altijd een beetje, het fundament vormden van de linkse partijen. Het is meer iets voor de opiniemakers – de klerken, waar Julien Benda zich in zijn beroemde ‘La trahison des clercs’ (1927) over opwond. Kijk naar de Verenigde Staten. Daar doet voor het eerst sinds lang een echte linkse socialist mee aan de Democratische voorverkiezingen: Bernie Sanders, een ex-schrijnwerker, die opkomt voor de werkman en tegen het grootkapitaal. En wat schreef de Amerikaanse pers? Dat Bernie de “nieuwe maatschappelijke thema’s” verwaarloosde. Terwijl hij vóór abortus, vóór het homohuwelijk en tégen kernenergie is. Maar de journalisten hebben Bernie door. Ze voelen dat dat niet de thema’s zijn waar zijn hart naar uitgaat. Om politiek correct te zijn moet je niet alleen voor bepaalde zaken zijn, en tegen andere, je moet er ook ‘helemaal voor gaan’, met opengesperde ogen en overslaande stem.
      En enkel lachen met de moppen van de eigen coterie natuurlijk. Al is dat laatste voor Bernie geen probleem. Lachen doet hij toch al niet zo vaak. Als het over de werkman gaat, kijkt hij boos. Dán spert hij de ogen wél.

Oorspronkelijk geplaatst op 14 augustus 2015

      Naschrift van 15 augustus. Pas mijn stukje gepost over political correctness, humor en Bernie Sanders en daar verschijnt op Knack.be een lang stuk van Rudi Rotthier over political correctness, humor en ... Bernie Sanders.