De flauwe praatjes van Groen!

     Groen! stelt een vraag die mij wat overvalt: Had je 3,5 miljard, wat zou jij dan doen?* Dat is een moeilijke vraag. Ik laat die soms los op mijn leerlingen in de Engelse les: What would you do if you had a billion dollars? De leerlingen moeten antwoorden, beginnend met ‘If  …’ ’t Is een goede oefening op de zogenaamde second conditional. De meeste leerlingen zouden een eiland kopen en zouden hun vrienden uitnodigen om ook op dat eiland te komen wonen. Maar dit terzijde.
     Ik heb de boodschap van Groen! overigens goed begrepen. Meer geld naar pensioenen, scholen, parken … en geen geld naar F-35-vliegtuigen. Goed, dat is een politieke keuze. Maar ik vind het flauw om die pensioenen en die parken tegen de vliegtuigen te gebruiken. Als je tegen die vliegtuigen bent, zegt het dan gewoon, en voeg eraan toe waarom je ertegen bent, zonder die pensioenen en die parken erbij te halen. Sociale zekerheid is sociale zekerheid, onderwijs is onderwijs, ruimtelijke ordening is ruimtelijke ordening … en defensie is defensie.
     In het programma van Groen! vind je weinig over defensie. Er staat iets in over  ‘humanitaire militaire interventies’, over ‘internationale samenwerking’ en over een ‘Europese defensie’. Prima. En dat allemaal zonder gevechtsvliegtuigen? Hoe stelt Groen! zich die interventies voor? Met een bataljon cyclisten? Dat zou een mooie internationale samenwerking zijn. Nederland levert de vliegtuigen, Frankrijk de tanks, Spanje de artillerie en België de fietsen.
     Groen! kan nu zeggen, zoals de socialisten, dat die F-35’s teveel kosten voor wat ze waard zijn en dat ons goeie defensiegeld op een betere manier kan worden besteed. Dat kan. Ik ben geen specialist. Maar dat goedbestede geld blijft dan binnen defensie, en gaat weer niet naar pensioenen en parken. Of Groen! moet eens flink zijn en zonder omwegen verklaren dat het defensiebudget gehalveerd moet worden. Dat is dan duidelijk. Van Besien kan daar misschien een motie over indienen op de Antwerpse gemeenteraad. Maar zolang Groen! dat niet doet, is de  3,5-miljard-boodschap niet veel meer dan een gemakkelijke manier om het kumbaya-pacifisme  van de groene sympathisant te strelen, zonder als partij de verantwoordelijkheid op te nemen dat pacifisme rationeel te onderbouwen.
     Ik heb nog een tweede bezwaar tegen de groene 3,5 miljard-boodschap en dat betreft de leestekens: pensioenen – komma – scholen – komma – parken – komma – drie puntjes. Aha! En waar staan die drie puntjes voor? Alles wat ons hartje lust? Dan vind ik het jammer om mijn groene vrienden te moeten ontgoochelen. 3,5 miljard is echt niet zoveel.

* Ik heb die vraag ook al eens gekregen van John Crombez, maar toen ging het nog om 15 miljard (hier). Ik heb toen ook gewezen op enkele basiscijers. Het defensiebudget in ons land is  0,91 van het BBP. Het onderwijsbudget is 4,4 procent. En dat van pensioenen is 11 procent. Van die drie zal vooral het laatste nog flink stijgen in de komende jaren. 

** In mijn allereerste politieke stukje (hier) heb ik al iets gezegd over het drie-puntjes-probleem, zoals het zich bij het PVDA-programma stelt. Die partij wil een rijkentaks om, zeg, hogere pensioenen te betalen. maar bij de eerste staking van de postambtenaren moet dat geld ook nog eens gebruikt worden voor hogere lonen, nieuwe aanwervingen, mooiere uniformen, betere fietsen, of wat de eisen van die staking op dat moment ook mogen zijn.

Het visitekaartje van Groen

Noch Carl Devos, noch ikzelf, kunnen de uitslag van de verkiezingen met enige precisie voorspellen. Maar als je ons ná de verkiezingen vraagt waaróm de ene partij enkele procenten gewonnen of verloren heeft, dan zullen we daar wél op kunnen antwoorden. ’t Is redelijk eenvoudig. Elke partij heeft electoraal sterke en zwakke punten. Als een partij wint, leggen we dat uit door te wijzen op die sterke punten, als ze verliest brengen we de zwakke punten op tafel.
     Ik lees dat volgens een groots opgezette opiniepeiling de partij Groen mag vooruitkijken op een mooi resultaat. In een interview met Het Nieuwsblad leveren Bart De Wever en Wouter Van Besien commentaar bij die peiling. De journalisten stellen een vraag over de migratie. De Wever antwoordt: ‘Hoe meer het daarover gaat, hoe liever. We moeten flink doorfietsen om aan de bevolking daarover het vertrouwen te vragen.’ Van Besien antwoordt: ‘Dat is niet de grootste uitdaging. Deze verkiezingen gaan over gezonde lucht.’
     Ik geloof dat De Wever gelijk heeft met zijn migratie, maar Van Besien heeft dan weer met zijn gezonde lucht het beste visitekaartje in handen. Het probleem met die visitekaartjes is dat je er niet veel tekst op krijgt en dat je zelf niet helemaal bepaalt wat er op komt. Bij n-va en Vlaams Belang is dat ‘minder migratie’, bij de socialisten is het ‘hogere sociale uitkeringen’, bij de liberalen is het ‘minder belastingen’, bij cd&v zou ik het niet weten, en bij de groenen is het ‘gezonde lucht’.
     N-va, Vlaams Belang, de socialisten en de liberalen hebben dus iets waarover je kunt discussiëren. Er is voor en tegen. Je hebt twee kampen. Misschien geloof je dat verdere migratie uit moslimlanden moet stoppen om maatschappelijke onrust te vermijden, of – omgekeerd – vind je dat je arme drommels die op de vlucht zijn voor iets niet mag buitenhouden. Misschien ontvang je zelf een uitkering, of – omgekeerd – heb je tot nu vooral geld afgedragen om uitkeringen voor anderen te betalen. Misschien worden je belastingen automatisch van je loon afgehouden, en merk je niet eens dat je ze betaalt, of – omgekeerd – moet je elke drie maand een flinke som overschrijven van je eigen rekening naar die van de staat.
     Je kunt over al die zaken – migratie, sociale uitkeringen, belastingen – discussiëren tot je een ons weegt, maar de kwestie is dat niet iedereen van discussie houdt. Veel mensen maken weinig verschil tussen discussie en ruzie. Voor hen biedt de ‘gezonde lucht’ van Groen een uitweg. Daar is geen voor en tegen. Daar kun je niemand boos mee krijgen. Daar kun je geen ruzie over maken.
     In werkelijkheid is het natuurlijk veel ingewikkelder. Alle partijen – niet alleen Groen – ijveren voor gezonde lucht. De luchtvervuiling is de laatste vijftien jaar stevig gedaald* ook zonder groenen in de regering. Er moet in het beleid een zekere afweging worden gemaakt tussen materieel comfort, kostprijs en luchtkwaliteit. Groen verzet zich tegen kerncentrales die een van de beste garanties zijn voor betere lucht. Bovendien heeft de partij nog heel wat andere programmapunten dan gezonde lucht, als daar zijn: mild immigratiebeleid, multiculturaliteit, egalitair onderwijs en welvaartsspreiding door hogere belastingen. Over al die zaken kun je ook discussiëren tot je een ons weegt, of ruzie maken. Maar ze kunnen niet allemaal op een visitekaartje.
     En nu zie ik dat De Standaard Weekend, twee weken voor de verkiezingen, over de hele eerste pagina bloklettert: ‘Hoe gezond is de lucht in uw straat?’ Dat is een mooi cadeau en ik hoop dat Groen hier dankbaar voor is.

 

* Zie blz. 11-15 van het Jaarrapport Luchtkwaliteit in Vlaanderen 2017.