Reynebeau en de begrotingsonderhandelingen
In zijn nieuwste column (DS 18/11) beweert Marc Reynebeau twee dingen: ten eerste dat de begrotingsonderhandelingen alleen bestaan uit getouwtrek tussen partijen om trofeeën binnen te halen, en ten tweede dat ‘de trofeeënkast van Vooruit nogal leeg oogt’.
Zelf denk ik dat de onderhandelaars door meerdere motieven tegelijk gedreven worden, en dat trofeeën binnehalen daar slechts één van is. Dat de ene partij daarin kortzichtiger is dan de andere, dat zal wel, maar mensen zoals Reynbeau en ik, met onze ‘partisan mind’ zijn niet erg goed geplaatst om dat te beoordelen. Ik heb het wel eens gedaan, maar als iemand mijn speculaties en intentieprocessen niet vertrouwt, heeft hij gelijk. Ik vertrouw ze ook niet.
En dan de tweede bewering: dat ‘de trofeeënkast van Vooruit nogal leeg oogt.’ Ik heb op mijn FB-feed letterlijk honderden berichten zien voorbijkomen waarin het tegenovergestelde werd beweerd: dat De Wever veel te veel toegevingen had gedaan aan Vooruit. Ik heb die berichten overgeslagen, omdat ik geloof dat die toegevingen amper kunnen worden gewogen. Ik kan mij geen wetenschappelijke methode voorstellen om dat te doen.
Je zou daarvoor bijvoorbeeld de verkiezingsprogramma’s moeten nemen en die vergelijken met de begrotingstabellen. Dat heeft weinig zin omdat die programma’s vanuit een verschillende logica zijn opgesteld. De ene partij neigt daarbij meer tot overvragen dan de andere. Vergelijk het met een Egyptische bazaar waar je onderhandelt over de prijs van een lamp. De verkoper vraagt 100.000 pond en jij biedt 5.000 pond. De kans is groot dat je een compromis bereikt rond de 20.000, veel lager dan het rekenkundig gemiddelde van 52.500. Dat wil niet zeggen dat de verkoper meer heeft ‘toegegeven’ dan de koper; de verkoper heeft gewoon bij de aanvang strategisch overvraagd. En dan gaat het in die bazaar nog over één lamp, met twee getallen waarvan het gemiddelde berekend kán worden. Stel je voor wat dat wordt met een begrotingstabel die honderden lijnen bevat.
Ik heb het trouwens al moeilijk met het woord ‘trofee’. In een tijd van strakke besparingen is er geen enkele partij die echt trofeeën binnenhaalt. Elke partij moet zijn electoraat ‘pijn doen’. En allemaal zullen ze tegen hun electoraat moeten zeggen dat het ‘zonder hen nog erger zou zijn geweest.’ We leven niet meer in de tijd van Verhofstadt I en II, waarbij de partijen gezamenlijk cadeau’s aan de verschillende electoraten tegelijk uitdeelden.
Het departement Defensie is op federaal vlak een notoire uitzondering. Maar die uitgaven zijn gedicteerd door supranationale instanties en door de geopolitieke situatie. De regeringspartijen zijn het geloof ik over die kwestie eens. Defensie wordt toevallig geleid door een NV-A-minister, maar een minister van Vooruit zou hier dezelfde beleid hebben moeten voeren. Het is dus een ‘trofee’ – en een niet zo populaire – die in de kast van elke regeringspartij thuishoort.
Nee, de enige manier om het evenwicht van een besparingsoefening te meten is in en door de onderhandelingen zelf. Als vier partijen moeizaam een akkoord bereikt hebben is dát het evenwicht tussen hen. En als een vijfde partij afhaakt, kan dat op veel manieren verklaard worden. Een van de mogelijke verklaringen is inderdaad de lege trofeeënkast van Reynebeau. Maar zelf vind ik andere verklaringen geloofwaardiger: gulzigheid, koppigheid, blufpoker of electorale berekening, dat wil zeggen de overtuiging dat de kaarten voor Vooruit na nieuwe verkiezingen gunstiger kunnen liggen.
Over koppigheid en electorale berekening heb ik hier en hier iets geschreven.
De bruidsjurkparadox
Hoewel mijn zoon pas in september trouwt, is zijn aanstaande nu al druk bezig met een bruidsjurk uit te kiezen. Je moet zoiets immers 9 maanden op voorhand bestellen. 9 maanden, is dat niet heel lang? Ik vroeg het aan mijn moeder die indertijd, in 1954, haar eigen bruidsjurk had gemaakt. Ze schatte dat ze er drie weken tijd, misschien een maand, voor nodig had gehad. Maar daarvoor deed ze ook alles zelf: model kiezen in modebladen, patroon tekenen, stof kopen, knippen, naaien, passen en aanpassen, strijken. Ik weet niet of er vandaag nog allround couturières bestaan met hetzelfde talent en dezelfde vaardigheden als mijn moeder. Maar als je bij hen een jurk zou bestellen zou die al snel 8.000 tot 10.000 euro kosten. Dat is geloof ik niet het bedrag dat mijn toekomstige schoondochter eraan wil geven.
Vandaag kun je een bruidsjurk aan een aanzienlijk lagere prijs krijgen, maar dan betaal je in wachttijd, volgens het principe time is money en omgekeerd. Je kunt het ook anders zeggen: vandaag gebeurt het maken van een bruidsjurk veel efficiënter dan vroeger, maar juist dáárdoor moet je er ook langer op wachten.
Ik kan die paradox gemakkelijk begrijpen als ik aan mijn eigen boekbinden denk. Ik ben in mijn hobby niet zo handig als mijn moeder in haar discipline, maar als ik mijn best doe, kan ik een boek binden in minder dan 2 dagen: katernen voorbereiden, naaien, lijmen, rondkloppen, weer lijmen, platten snijden, platten bevestigen, valse rug maken, ribben aanbrengen, kwartleer op de rug en platten lijmen, de rest van de platten bekleden, aanbrengen van schutbladen … Dan heb ik dus een boek in 2 dagen, maar ik heb daarbij heel inefficiënt gewerkt, en veel tijd ging op naar wachten tot de lijm gedroogd was. Ik kan echter ook 5 boeken tegelijk inbinden. Daarvoor moet ik bijvoorbeeld alles in één keer naaien, en een valse rug maken voor een boek terwijl de andere expemplaren in de pers zitten. Op die manier heb ik misschien maar 5 dagen nodig, maar ik moet wel 5 dagen wachten tot er één boek klaar is.
En dan heb ik dat boekbinden helemaal alleen gedaan. Maar als je het productieproces onderverdeelt en laat uitvoeren door gespecialiseerde mensen kun je nog efficiënter werken. Adam Smith legt het uit in de derde alinea van zijn Wealth of Nations. Eén onervaren arbeider kan één kopspeld maken in één dag, maar tien gespecialiseerde arbeiders kunnen met dezelfde apparaten 48.000 kopspelden.
Nu, die arbeiders van Adam Smith werkten nog in één atelier, maar aan de bruidsjurk van mijn toekomstige schoondochter zal gewerkt worden op tientallen plaatsen in de wereld, van de paskamer in Antwerpen tot het strijkatelier in Vietnam. We mogen aannemen dat de eigenlijke vervaardiging van de jurk niet meer dan de drie weken zal kosten die mijn moeder nodig had, wellicht zelfs minder door de toegenomen mechanisatie van bepaalde productieprocessen. Een deel van de tijd zal gaan naar transport van het ene Derde Wereld-land naar het andere en ten slotte naar Antwerpen. Maar het allergrootste deel zal gaan naar de wachttijden in de verschillende ateliers, waar die ene jurk telkens moet worden ingepast in de totale planning, en waar men er omwille van de kostenbeheersing slechts beperkte voorraden op na houdt. Uitgebreide voorraden nemen plaats in en achteraf moet je een deel weggooien. Als mijn moeder indertijd iets nodig had, reed ze naar Kortrijk of Rijsel en kon ze, zonder bestelling op voorhand, meteen alles kopen wat ze nodig had. Men had alles in voorraad.

Partij Percentage (Federaal) Zetels (op 150)
BeantwoordenVerwijderenN-VA 16,71% 24
MR 10,26% 20
Vooruit 8,11% 13
CD&V 7,98% 11
Les Engagés 6,77% 14
Totaal 49,83% 82
In dit simpel overzichtje van de percentages behaald door de regeringspartijen ligt een antwoord op de vraag: waarom proberen de voorzitters zoveel mogelijk binnen te halen. Vooruit, CD&V en Les Engagés bengelen amper enkele percentjes boven de 5%. Als ze een groot deel van hun kiescliënteel, waartoe de voornaamste vakbonden behoren, voor het hoofd stoten kan de toekomst er voor hen zeer zwart gaan uitzien. Ze zullen dus zo hard mogelijk tegenspartelen, zodat het wel lijkt of ze in de regering zetelen om het tegenovergestelde te bereiken van datgene waarvoor ze opgericht is.