Ik weet niet of het vandaag nog zo is, maar de PVDA heeft op de eerste mei lang een eigen versie van de Internationale gezongen. De canonieke vertaling in het Nederlands is van dichteres Henriette Roland-Holst. Ik citeer het eerste vers en het refrein.
Ontwaakt, ontwaakt verworpen der aarde!
Ontwaakt, verdoemd’ in hongers sfeer!
Reed’lijk willen stroomt over de aarde
En die stroom rijst al meer en meer.
Sterft, gij oude vormen en gedachten!
Slaafgeboornen, ontwaakt, ontwaakt!
De wereld steunt op nieuwe krachten,
Begeerte heeft ons aangeraakt!
Makkers, ten laatste male, tot de strijd ons geschaard!
De Internationale zal morgen heersen op aard!
Tante Jet heeft mooiere gedichten geschreven. De tekst is niet zo geschikt om te zingen, en mist de directheid van het Franse origineel. Daar staat tegenover dat hier de term ‘slaafgeboornen’ meer dan een eeuw vóór woke in circulatie werd gebracht. Ook heeft het slotvers ‘begeerte heeft ons aangeraakt’ een poëtische kwaliteit die het Franse origineel niet heeft.
Dat Franse origineel – ‘nous ne sommes rien, soyons tout’ – had dan weer een historisch bewezen propaganda-effect. De vondst was in de aanloop van de Franse revolutie gebruikt door Sieyès in zijn pamflet Qu’est-ce que le Tiers-Etat. Sommigen beweren dat de formule hem was ingefluisterd door Chamfort.
Maar de PVDA had dus een eigen versie, met twee strofen.
Vooruit, gij werkers van de wereld.
Het eigen lot in eigen hand.
Wij vechten voor de revolutie,
En de tijd staat aan onze kant
Weg met alle krachten die verknechten,
Kameraden, vooruit, vooruit!
Als wij bereid zijn om te vechten
Is er geen kracht die ons nog stuit.
Bal de vuisten, kameraden, tot de eindstrijd bereid
En d’Internationale, zal heersen wereldwijd.
Er is een kracht die ons moet leiden
de partij van het proletariaat
Arbeiders, werkers sluit de rijen
Want het uur der eindstrijd slaat
Ja, voor het kapitaal en voor zijn gieren
Komt het einde naderbij
Dan bouwen wij een sterke, fiere
Arbeidersstaat en wij zijn vrij.
De website die alternatieve versies van de Internationale* publiceert vermeldt: Vlaams – België: versie PvdA België - ? Met dat vraagteken wordt aangegeven dat de auteur onbekend is. Ik heb mij indertijd laten vertellen dat Guido Van Meir die onbekende auteur is. Dat is mogelijk, maar dan toch niet van de tweede strofe: ‘Er is een kracht die ons moet leiden / de partij van het proletariaat’. Die Van Meir, heb ik mij indertijd ook laten vertellen, was immers een ‘spontaneïst’. De tweede strofe moet het werk geweest zijn van een partijkader.
Dat zit zo. In de maoïstische beweging van de jaren 60-70 was er een voortdurende ‘strijd tussen de twee lijnen’. Er was op elk moment een juiste lijn en een verkeerde lijn. Zeker ogenblik ging de strijd tussen de spontaneïsten – de verkeerde lijn – en de partijopbouwers – de juiste lijn. De spontaneïsten vonden dat de arbeiders zichzelf moesten bevrijden. Zij konden hun inspiratie halen bij het tweede vers van Franse versie:
Il n’est pas de sauveurs suprêmes
Ni Dieu, ni César, ni tribun,
Producteurs, sauvons-nous nous-mêmes
Décrétons le salut commun
De partijopbouwers haalden hun inspiratie bij Lenin en Que Faire, en konden die woorden ‘sauvons nous nous-mêmes’ maar matig appreciëren. Ze maakten er in de vertaling ongeveer het tegenovergestelde van.
Wat ik mij dus afvraag: zingen de PVDA-ers vandaag nog altijd hun eigen versie (zonder de tweede strofe natuurlijk) of hebben ze ondertussen de canonieke versie van tante Jet overgenomen? Ik denk dat laatste.
* Die alternatieve versies staan hier. Andere Nederlandse versies zijn die van Theun de Vries, Jacques-Firmin Vogelaar en Jaap van der Merwe.
Geen opmerkingen:
Een reactie posten