Overlastplegers in Antwerpen

     De Standaard (8/10) bericht over een interne nota van de korpschef van de Antwerpse politie, Serge Muyters. Hij vraagt dat men overgaat tot bestuurlijke arrestaties wan overlastplegers ook als ze op dat moment geen aanleiding daartoe geven. Daarmee worden mensen bedoeld die opgenomen zijn in een app van de politie omdat ze bekend staan voor openbare dronkenschap, druggebruik, vechtpartijen, bedelarij, vuilstorten, lastig vallen van voorbijgangers enzovoort. 
     De richtlijn is geïnspireerd door het kabinet van burgemeester Els van Doesburg. ‘Onze doelstelling is dat Antwerpenaren niet worden lastiggevallen door agressieve, aanklampende (vaak illegale) lavelozen,’ zegt een woordvoerder. ‘Volgens het kabinet,’ schrijft De Standaard, ‘trof de politie de voorbije weken tbc, schurft, een een vleesetende bacteren aan tijdens verschillende acties.’
      Het zal altijd een delicate oefening blijven: het evenwicht bewaren tussen ‘vrijheid’ en ‘law and order,’ het recht van iedereen om te gaan en staan waar hij wil, en het recht van de brave burger om zich veilig te voelen. De kwestie wordt wel eens aangeraakt in Amerikaanse films over de jaren 30: hobo’s met een pet of slappe hoed op, die door de politie worden achternagezeten terwijl ze op dat moment geen misdaad hebben begaan, behalve dan de victimless crime van zich in een goederentrein te verstoppen om gratis mee te reizen.
     Aan de andere kant, men begrijpt waarom de ordehandhavers in die materie graag zelf ook wat vrijheid hebben om preventief op te treden. Moeten ze echt wachten tot met geijkte procedures is vastgesteld dat de de have- of laveloze weer een burger heeft lastiggevallen? Wat als deze have- of laveloze zich koest houdt zolang de politie zichtbaar in de buurt, en daarna weer in zijn storende gedrag vervalt? De Standaard van de dag erop (9/10) laat buurtbewoners aan het woord die opgelucht zijn dat er iets gebeurt, dat er ‘een grens getrokken wordt’, en dat de veiligheid ‘iets beter’ is geworden.
     Natuurlijk zit er nog altijd een interne paradox in zo’n preventieve arrestatie. Als men een moderne landoper zonder directe aanleiding voor 12 uur kan opsluiten, kan men hem dan na zijn vrijlating, als hij een tiental meter verder gewandeld is, niet opnieuw zonder directe aanleiding opsluiten? Hij voldoet immers nog altijd aan de richtlijnen voor administratieve arrestatie. Maar in de praktijk zal men het wel zo ver niet drijven., 
     Terwijl ik het moeilijk heb om hier een standpunt in te nemen, en eigenlijk overhel naar law and order, heeft Karel Verhoeven geen moeite om resoluut voor het andere kamp te kiezen. Misschien helpt het dat de maatregel een N-VA-stempel draagt. Hij hekelt het gebrek aan wettelijk kader. Het Antwerpse beleid zou volgens hem de herinvoering van de oude wet op landloperij verreisen. Ik weet niet of dat waar is en of men een aanhouding van 12 uur kan gelijkstellen aan een langdurige opsluiting in Merksplas.
     Verder schrijft Verhoeven de Antwerpse burgermeester de waangedachte toe dat de overlastbezorgers ‘na 12 uur cel rap zullen veranderen.’ Dat zou zeker een illusie zijn. Maar geldt dat ook niet voor de oplossing die hij zelf suggereert: meer hulpverlening?  

Hoe het leven waar die mensen aan lijden weer een beetje rechter te trekken, de hardnekkige verslavingen, de jaren van miserie, geestelijke en lichamelijke ziektes, armoede, isolement, dat is niet meer aan de orde. 

 

     Tegen die hulpverlening als wonderzalf zijn veel bezwaren in te brengen. Een van die bezwaren heeft Verhoeven in een vorige alinea vermeld, waar hij de overlastplegers karakteriseert als ‘mensen die elke hulpverlening weigeren.’