Reynebeau en de kemel van BDW, e.a.

       Marc Reynebeau heeft zijn bijdrage geleverd aan de discussie rond Cofnas. In tegenstelling tot de meeste bijdragen over dat onderwerp begint hij met een tirade tegen Bart De Wever en N-VA. Ik vermoed dat die obligate omweg langs N-VA begonnen is als een weddenschap, en dat ze dan geëvolueerd is tot een gimmick die dienst doet als handtekening van de auteur. Dat komt ook voor in de dicht-, schilder- en filmkunst. Men identificeert de stukken van Reynebeau niet alleen dankzij de naam onderaan, maar ook door de vindingrijkheid waarmee hij de afkorting N-VA in zijn tekst heeft gesmokkeld. Dit keer verloopt de omweg langs een citaat dat onze premier ‘onvolledig, zonder context en in een andere betekenis heeft aangehaald.’ 

Premier Bart De Wever gaf er nog een staaltje van omtrent zijn mislukte btw-hervorming. Het ‘raspaard’ dat hij in gedachten had, bleek als een ‘stinkende, lelijke en gehandicapte kameel’ uit het coalitieberaad te zijn gekomen. De Wever suggereerde zo dat compromissen alleen tot misbaksels kunnen leiden, al kwam dat, zeker in dit geval, door een gebrek aan politieke coherentie en leiderschap. Om zijn gelijk te illustreren maakte De Wever een allusie op een stelling van zijn verre voorganger Gaston Eyskens. Die illustreerde ermee hoe politiek overleg plannen zo grondig kan transformeren, dat wat als een paard in de kabinetsraad wordt gebracht, er als een dromedaris weer uitkomt.

      De brave Reynebeau schijnt met zekerheid te weten dat De Wever verwijst naar de uitspraak van Gaston Eyskens, terug te vinden in diens postume Memoires : “een dromedaris is een paard dat door de kabinetsraad is gestapt.” Maar dat is lang niet zeker. Heeft Reynebeau zelf de kameel-uitspraak nog nooit in een andere context gehoord, gelezen of gebruikt? Dat valt mij van hem tegen. Ikzelf ken de kameel-uitspraak al heel lang, en heb ze al vaak in gesprekken gebruikt. De Memoires van Gaston Eyskens had ik daarvoor niet nodig. Verder leert internet mij dat de grap in een minder expliciete versie al voorkwam in Reader’s Digest van september 1954, en in zijn klassieke vorm in Sports illustrated van december 1957: ‘A camel is a horse that was designed by a committee.’ 
      Maar Reynebeau heeft nog iets anders ontdekt, (of hij praat die ontdekking na): het racistische en discriminerende taalgebruik van De Wever.

De Wever maakt van Eyskens’ paard een raspaard, wat al een zweem van raciale superioriteit oproept. Dat contrasteert met het inferieure scharminkel  – geen dromedaris (één bult), maar een kameel (twee bulten) – inferieur door fysieke gebreken, lelijk en gehandicapt [Reynebeau vergeet hier ‘stinkend’]. Het zijn eigenschappen die niet alleen neerbuigend klinken, maar in het register van de discriminatie bekendstaan als bodyshaming en validisme. Zo schoot De Wever twee keer een kemel.

     Alleen is nog niet duidelijk of De Wever met opzet, dan wel onbewust, voor een kameel-met-twee-bulten gekozen heeft in plaats van voor een dromedaris-met-één-bult. Misschien dacht hij gewoon aan het Engels waar dat onderscheid nog minder strikt dan in het Nederlands wordt gemaakt. Het is evenmin duidelijk of De Wever bedoelde dat álle kamelen stinken en lelijk zijn – een stigmatiserende veralgemening – dan wel alleen die ene kameel waarmee hij de btw-hervorming vergeleek. Ten slotte kan De Wever best eens verduidelijken of hij een ‘raspaard’ nu echt superieur vindt aan, en mooier dan, aan een robuust trekpaard van gekruiste afkomst.
       Dat De Wever niet had mogen spreken over een ‘gehandicapte’ of zelfs ‘andersvalide’ kameel is daarentegen evident. Dat behoeft geen verduidelijking. Het kan best dat een metaforische kameel mank gaat aan zijn linkerpoot, maar dan moet je dezer dagen niet spreken van een ‘gehandicapte kameel’ maar van ‘een kameel met een handicap’ of ‘een kameel met een beperking’. Tot mijn verbazing las ik onlangs dat je ook beter niet spreekt van ‘Turken’, maar van ‘Turkse mensen’.
      Hoe Reynebeau dan uiteindelijk van de kameel bij de Cofnas-rel terechtkomt, zal de lezer zelf moeten ontdekken. Het stuk staat in De Standaard van 25 maart, op de laatste bladzijde. 

Stubru en de katholieke beelden
     Mag ik iets schrijven over die journalisten van Stubru die in een rageroom van alles hebben stukgeslagen, waaronder ook een beeld van Jezus en Maria? Ik heb het filmpje niet gezien, maar ik heb erover gelezen. Bijna iedereen maakt spontaan de vergelijking met het vernietigen van Mohammedaanse symbolen. Wat zou het verschil geweest zijn als de Stubru-journalisten ook een Koran in brand hadden gestoken?
      De mensen van Stubru zelf vonden dat je symbolen van de eigen cultuur mocht stukslaan, maar niet die van een andere cultuur. Frank D’hanis vindt dat je in onze streken best kunt lachen met Jezus, want dan ‘bevraag’ je een ‘machtsbastion dat nog steeds pedofielen beschermt.’ Dat is volgens hem ‘trappen naar boven’, in tegenstelling tot lachen met de Islam, dat een voorbeeld is van ‘trappen-naar-onder’. Tja. En dan is er nog het verschil waar Isolde Van den Eynde over spreekt wanneer ze een gebeurtenis aanhaalt die gebeurde in de redactielokalen van Charlie Hebdo.
     D’hanis legt verder nog uit dat het onmogelijk is om beelden van Mohammed te schenden, want die bestaan niet. Maar is D’hanis dat wel helemaal zeker? Lezen we niet in het Chanson de Roland hoe de moslims in Spanje omgingen met het standbeeld van hun Mohammed, nadat ze zich door hem in de steek gelaten voelden: 

                    E Mahummet enz en un fosset butent 
                    E porc e chien le mordent e defulent

                    En M. gooien ze in een ravijn 
                    Waar varkens en honden hem vertrappelen en bijten.