Het Europees idealisme van Verhoeven

     Karel Verhoeven (DS 21/1) wil dat Europa opstaat als machtsblok-met-een-ideaal. Een machtsblok dat streeft naar

 Een wereld waarin landen zichzelf niet willen uitbreiden, grondstoffen vrij verhandelbaar zijn, volkeren hun eigen politieke lot kiezen, en vooral alle landen ernaar streven om het gebruik van het geweld af te zweren en dus ontwapenen als hoogste doel te hebben.

      Bij zoveel idealisme rijst de vraag wat een land of blok moet doen als ándere landen of blokken dat ideaal niét nastreven. Verhoeven noemt de agressieve landen en blokken, in navolging van Bart De Wever en Gramsci,  ‘monsters’. Bismarck noemde ze ‘snoeken’ – roofvissen dus. We kunnen onze vraag van hierboven dan in metaforische termen herformuleren. Wat moet je als karper doen in een vijver vol snoeken? De karper-idealen prediken?
      Verhoeven schrijft nog:

Als houvast kunnen documenten van andere existentiële crisissen dienen, zoals het Atlantic Charter dat Franklin D. Roosevelt en Winston Churchill in 1941 ondertekenden, waarin ze de wereld beschreven die ze nastreefden na de overwinning op nazi-Duitsland.

     Daar zit een argument in. Als je een militaire overwinning boekt op je voornaamste vijand, kun je inderdaad proberen je vredelievend ideaal op te leggen aan anderen. Maar dat doe je best zonder al te veel idealistische illusies. Van Roosevelt weet ik het niet, maar Churchill had die illusies in elk geval niet. Tegen het einde van de oorlog eiste hij dat elk lid van zijn kabinet Leopold Schwarzschilds boek Primer of the Coming World zou lezen. In dat boek wordt voorspeld dat de toekomstige wereld, net zoals in het verleden, er een zal zijn van brute krachtsverhoudingen. Schwarzschild raadt aan om niet te veel vertrouwen te schenken aan Verdragen voor een Eeuwige Vrede. Hij raadt het westerlingen aan om zich vooral niet eenzijdig te ontwapenen, er vooral voor te zorgen dat zij hun eigen politieke lot kunnen kiezen, dat zij het slachtoffer niet worden van landen of blokken die zichzelf willen uitbreiden, en dat zij over voldoende grondstoffen beschikken*. 

*Gelukkig heb ik de titel van het boek gecontroleerd, niet door het op te zoeken in mijn bibliotheek, maar op Wikipedia. Ik had eerst geschreven: A Primer of a New World. Ik heb niet gecontroleerd of Schwarzschild ook over grondstoffenbevoorrading schrijft. In elk geval niet in de eerste twee hoofdstukken die ik ongeveer uit het hoofd ken.