Te mijden columnisten

      Hoewel de tekst redelijk kort is, heb ik de column van Frank Van Laeken “Ad hominem: weg met deze columnisten” niet helemaal gelezen. Ik was natuurlijk wel nieuwsgierig naar de namenlijst. Voor de lezer die de column niet gezien heeft, het zijn deze: 1) Maarten Boudry, 2/3) Rik Torfs & Mia Doornaert, 4) Marnix Peeters, 5) Koen Meulenaere, 6) Wouter Duyck, 7) Joren Vermeersch, 8) Mark Elchardus, 9) Joris Van Cauter, 10) Christophe Vekeman. Wat me aan die lijst bevalt is dat er enkele onverwachte namen op staan.
      Ik heb even getwijfeld of ik er een stukje aan zou wijden. Maar toen vond ik op X.com een leuk plaatje om bij een eventueel stukje te zetten: een parodie op de Index Librorum Prohibitorum.  Dat was al één reden om er iets over te schrijven. Wat later vond ik een tweet van geëngageerd cultuurmens Michaël De Cock die mij rechtstreeks aansprak: ‘Ow ow. Frank Van Laeken heeft op veel zere teentjes getrapt, bij de ridders van het het vrije woord.’ Welja, dat ben ik helemaal: een ridder van het vrije woord, alhoewel mijn tenen, zoals dat bij ridders gaat, goed beschermd zijn door stalen schoeisel. Die verwijzing naar ‘zere teentjes’ leverde alweer een leuk plaatje op om bij de tekst te plaatsen. Op die manier, met die plaatjes erbij, werd reageren niet alleen een verdomde, maar ook een aangename plicht.

    Welaan dan. De inleiding van Van Laeken heb ik wél helemaal gelezen. Hij schrijft onder andere: ‘Waarschuwing: in dit stuk speel ik man én bal (maar toch in de eerste plaats de man).’ Dat is een stijlfiguur die ik wel kan smaken: een auteur die cynisch uitlegt hoe hij te werk zal gaan. Alleen wordt die positieve indruk verknoeid door de rest van de inleiding:

Ik ga hieronder een top 10 publiceren van columnisten/opiniemakers van wie ik vind dat die niet meer thuishoren in de media, niet omdat hun mening mij niet aanstaat, maar omdat hun mening reactionair of achterhaald of vals of een combinatie van de drie is. Zeker in media die zichzelf, wel of niet terecht, een kwaliteitslabel geven, horen de meningen van deze lieden niet langer thuis. Controverse mag, moét soms. Een mening die haaks staat op die van mij, laat maar komen. De randjes van het toelaatbare opzoeken, ach ja, moet af en toe kunnen. Maar voor deze dames en heren past maar één conclusie: weg ermee!

     Het enige leuke is hier de scandeerbare conclusie: weg-er-mee! De rest is van een hemeltergende naïviteit. ‘Controverse mag, moet soms.’ Alsof daar de toestemming van Van Laeken voor nodig is. ‘Niet omdat hun mening mij niet aanstaat …’ Natuurlijk is dat de reden van de lijst – dát en de verontwaardiging over die onbeschaamde auteurs die hun mening ook nog eens publiceren en af en toe herhalen. ‘Maar omdat hun mening reactionair is …’ Ik zal maar niets zeggen over de ruime invulling van het begrip ‘reactionair’, maar waarom zouden de kwaliteitsmedia geen meningen mogen publiceren die ‘reactionair’ zijn? Heeft Van Laeken zich ooit die vraag gesteld? Ik verwacht niet dat hij zijn redenen uiteenzet in een stukje dat ‘Ad hominem’ heet, maar de lezer zou toch de indruk moeten krijgen dat achter het boosaardige proza ook enige gedachte schuilgaat, of althans die Schimmer einer Idee.
     Kijk, een auteur mag – moét soms, nietwaar – boosaardig schrijven. Maar dan moet hij zichzelf in zijn inleiding niet voorstellen als een brave hendrik. Hij moet ronduit schrijven dat Doornaert haar mond moet houden juist omdát haar mening hem niet aanstaat. De polemist ergert zich aan bloemetjesbehang? Verbieden dat behang! De polemist ergert zich aan Doornaert? Verbieden die columns! Dan weten we tenminste dat de polemist het bloemetjesbehang en Doornaert écht haat, en tegelijk dat zijn eis tot verbieden gespeeld is.
      Maar een polemist die schrijft dat bepaalde auteurs geen toegang moeten krijgen tot de media omdat hun mening ‘reactionair’ is, een polemist die impliceert dat controverse mag en moet, maar zonder te overdrijven, en dat een mening die haaks staat op de zijne best gepubliceerd mag worden, maar alleen als ze op de juiste manier haaks staat, bij zo’n polemist vrees je dat niet alleen zijn haat, maar ook zijn eis tot verbieden gemeend zijn.
     Ik heb mij ondertussen een mening gevormd over Van Laeken. Hij lijkt mij iemand die zou kunnen antwoorden dat hij Doornaert en anderen niet wil censureren, dat hij hun meningsuiting niet bij wet wil laten verbieden, maar dat hij het alleen fijn zou vinden als ze geweerd worden uit de kwaliteitsmedia. Dat is wellicht zo. Ik verwijt hem niet dat hij een inquisiteur is, alleen dat hij de mentaliteit van een inquisiteur heeft.