De Standaard en de energietransitie

De Standaard en de energie-transitie 
     Als De Standaard zich voor één politiek programma-punt met overtuiging engageert, dan is het dat van een versnelde energie-transitie. Voor die versnelde transitie zijn allerlei redenen te bedenken, en sommige daarvan worden uitgelegd in het commentaar van Hans Cottyn in de weekendkrant (18/4).
      Het nadeel van een overtuigd engagement is dat het je woordenstroom gaat bepalen. Je schrijft allerlei zaken die letterlijk genomen niet correct zijn, maar bij herlezing valt het je niet op omdat je tevreden bent dat de tendens er goed uitkomt.
     Neem nu de titel van Cottyns stuk: ‘Bewust met energie omgaan is geen aanslag op onze vrijheden.’ Wat Cottyn schrijft, is het tegenovergestelde van wat er gebeurt. Bedrijven worden wel degelijk beperkt in hun vrijheid om energie te produceren op de voor hen rendabelste manier,  en burgers worden wel degelijk beperkt in hun vrijheid om te kiezen voor de goedkoopste middelen om hun huis te verwarmen. Dat is minstens, zo niet een aanslag, dan toch een inbreuk op onze vrijheid. Overigens is die inbreuk misschien helemaal terecht – daar spreek ik mij niet over uit – maar juist is juist, vrijheid is vrijheid, en een inbreuk op de vrijheid is een inbreuk op de vrijheid
     Cottyn somt nog eens de nadelen op van energie uit fossiele brandstoffen:

Energie is per definitie schaars en dus duur … Ook in tijden van ogenschijnlijke overvloed komt [fossiele] energie met een hoge prijs, waarvan het verborgen deel zich laat zien in uitstoot, sociale ongelijkheid, afhankelijkheid van dubieuze regimes, mensenrechtenschendingen of presidentiële oorlogszucht.

     Hier wordt terecht een onderscheid gemaakt tussen een open en verborgen deel van de energieprijs. Maar het onderscheid tussen economische kosten en algemene nadelen wordt dan weer niet gemaakt. Ze worden allebei onder de algemene noemers ‘duur’ en ‘hoge prijs’ ondergebracht. De ene keer wordt het woord ‘prijs’ letterlijk, een andere keer figuurlijk gebruikt. De factor ‘uitstoot’ kan inderdaad als een ‘kost’ worden benoemd en berekend. Maar geldt dat ook voor ‘mensenrechten’? 
     Vooral opvallend is het nadeel ‘sociale ongelijkheid’. Dat moet veeleer omgekeerd zijn. Het is niet de fossiele energie die de sociale ongelijkheid vergroot, maar de energietransitie. De transitie brengt  grotere kosten met zich mee, en het zijn de gezinnen met lagere inkomens zwaarder die daar het meeste onder lijden*. 
     Maar leidt versnelde energietransitie wel tot duurdere energie? Ecologisten antwoorden dat windenergie juist goedkoper is dan energie uit fossiele brandstoffen. Dat kan waar zijn voor de bouw van nieuwe projecten, maar meestal is de goedkoopste oplossing het draaiende houden van bestaande, afgeschreven centrales, ook als die op fossiele brandstoffen draaien. En daar komt nog bij dat windenergie vooral goedkoop is zolang het in de energie-mix een aanvullende rol speelt. 
     Het is heel moeilijk om de prijs van de verschillende vormen van energiewinning juist te schatten, rekening houdend met de bestaande en toekomstige mix, de bestaande en toekomstige technologie, en de verschillende termijnen: kort, middellang en lang. Maar als de versnelde transitie naar duurzame energie werkelijk de goedkoopste oplossing was, dan zou het bedrijfsleven, zonder dwang en duwtje in de rug, massaal voor de renewables kiezen. Het bedrijfsleven houdt van goedkope oplossingen die voor hoge winsten zorgen.
     Wat is trouwens de definitie van een ‘versnelde’ transitie? Het is een transitie die sneller verloopt dan als ze zou worden overgelaten aan de economische actoren die alleen naar de prijs kijken. Een transitie met andere woorden die ‘een aanslag op onze vrijheden’ nodig heeft.

* Dat is trouwens de reden waarom politiek links de energietransitie wil koppelen aan sociale compensaties voor de armere gezinnen