De gepolitiseerde hittegolf

 

De gepolitiseerde hitte-golf
     Mensen van rechts storen zich bij de huidige hittegolf minder aan de warmte dan aan wat zij als een overdreven dramatische berichtgeving erover ervaren. Zij zien er een verborgen agenda in om de klimaatopwarming als politiek thema boven alle andere te verheffen – een soort groen-linksliberaal ‘hondenfluitje’. Verder storen ze zich aan de flauwdoenerij en de betuttelende raadgevingen: veel water drinken, de gordijnen toedoen, elke sportbeoefening vermijden in de volle zon, en de centrale verwarming een graadje lager zetten, 
     Als die rechtse rakkers van mijn generatie zijn, vinden ze bovendien dat vroeger alles beter of straffer was. In de weerberichten en op het journaal werd niet zo flauw gedaan. Nu ja, Armand Pien waarschuwde ook wel eens voor een zonnesteek, maar toch niet zo vaak, menen we ons – misschien verkeerd – te herinneren. En hebben wij de zomer van 1976 niet overleefd? Wij zeurden niet over enkele warme dagen na elkaar, wij waren er blij om. We fietsten naar het openluchtzwembad en luisterden op onze transistorradio’tjes naar Abba.
      Nou ja, zelf fietste ik ik niet naar dat openluchtzwembad, want ik was mijn paracommando-opleiding aan het voltooien. Dat lichamelijke inspanning in de volle zon moest worden vermeden, stond niet in het handboek van het regiment. En de heetste dag was geloof ik de dag van de testen, met de gevreesde speed march net op het ogenblik dat de loden ploert op zijn hoogste punt stond. Na de speed march ben ik trouwens met kramp en hyperventilatie opgenomen in het ziekenhuis. Gelukkig hadden ze bij het regiment van die inspuitingen die ze nu niet meer maken. Na enkele uren was ik weer op de been, en kon ik de dag erop de speed march nog eens overdoen, maar dan binnen de tijdslimiet.
     Ach, ik maak er een karikatuur van, maar het is waar dat ik mij als rechtse rakker stoor aan de hitterecordberichtgeving, en aan de opvoedende campagnes over water drinken en insmeren, vooral als Tom Ysebaert in De Standaard van 24/6 mij vertelt dat ik beter geen airco kan installeren*. ‘Er zijn alternatieven,’ schrijft Ysebaert. Dat is nochtans waar. Zowel in Keerbergen als in Oostende hebben we geen airco en zorgen we op een andere manier voor verkoeling. Maar bij zo’n educatief stuk krijg ik zin om alsnog een A/C te bestellen voor Keerbergen én voor Oostende.
      Die opvoedingscampagnes werken niet alleen op mijn zenuwen, ik ben er ook helemaal van overtuigd dat ze niets uithalen. Als ik eerlijk ben, moet ik echter toegeven dat die overtuiging op niets anders dan vooroordeel berust. Het is een soort wishful thinking: ik hóóp dat ze niet werken. Toch blijkt uit heel veel statistisch onderzoek dat opvoedingscampagnes wél werken, zij het niet bij iedereen en niet altijd.
     Een van de beste voorbeelden is de Europese hittegolf van augustus 2003. In Frankrijk stierven er tijdens de canicule-2003 ongeveer 15.000 mensen extra door de hitte. Men heeft toen een overheidscampagne uitgewerkt met registratie van kwetsbare personen, met meer airco in zorginstellingen, en met heel veel ‘bewustwordingscampagnes’ voor burgers en zorgpersoneel. Het resultaat was dat bij de hittegolf van 2019 het aantal extra doden slechts 1/10 was van dat van 2003.
    En mijn andere ergernis is dus de hitterecordberichtgeving. ‘De warmste dag sinds het begin van de metingen.’ ‘Alweer een hittegolf.’ ‘Net geen hittegolf.’ Nu zou ik makkelijk kunnen antwoorden dat die hittegolven tot het ‘weer’ behoren en niet tot het ‘klimaat’, maar dan zou ik toch van slechte wil zijn. Alleen heb ik een hekel aan geselecteerde cijfers. Geef mij globale cijfers. De laatste 50 jaar is de temperatuur in de wereld met 1 graad toegenomen. Dat is duidelijk. In West-Europa is de temperatuur zelfs met 2 graden toegenomen. Dat is ook duidelijk. Maar als ik hoor dat er nu tien keer meer tropische dagen zijn dan 50 jaar geleden dan vind ik dat misleidend. Tien keer meer, stel je voor!  Terwijl het in werkelijkheid toch vooral betekent dat er 9 dagen van 28 of 29 graden vervangen zijn door dagen van 30 graden. Dat is al heel wat anders dan ‘tien keer meer.**’ 

***

     In de logica mag je jezelf niet tegenspreken. Maar in de polemiek mag je een ánder niet te snel verwijten dat hij zich tegenspreekt. Je mag het doen, maar niet te snel. ‘De migranten pakken ons werk af’ en ‘de migranten profiteren van de werklozensteun.’ Die stellingen kunnen, als je er even over nadenkt, best allebei waar zijn. Je moet alleen aannemen dat er twee soorten migranten bestaan.
     Of neem de rechtse bezwaren tegen links inzake de hittegolf. ‘Linkse watjes zeuren over enkele warme dagen’ en ‘linkse deugpronkers verketteren airco’. Ook die stellingen kunnen allebei waar zijn als er bijvoorbeeld twee soorten links bestaan. Verander je het perspectief, dan krijg je eenzelfde resultaat. ‘Rechts houdt wel van enkele tropische dagen’ en ‘rechts wil meer airco.’ Je kunt dan aannemen dat er twee soorten rechts bestaan.
     En zelfs dat is niet noodzakelijk. Dezelfde rechtse rakker kan graag enkele uren naast het zwembad liggen om een boek te lezen, en daarna enkele uren verder lezen in een goed gekoelde kamer. Of dezelfde linkse rakker kan niet goed tegen de hitte maar hij wil zijn persoonlijk comfort opofferen om CO2 te reduceren.
      Nee, je mag een ander niet te snel verwijten dat hij zichzelf tegenspreekt. Maar het is beter om het zelf niet te vaak te doen. Een tegenspraak kán op een genuanceerd onderscheid in het denken wijzen, maar het wijst vaker op een emotionele obsessie, tegen migranten, tegen links, tegen rechts, tegen CO2, enzovoort, waarbij alle argumenten in stelling worden gebracht.
     Dit allemaal om uit te leggen dat ik gisteren bij mijn stukje over de hittegolf enige moeite heb moeten doen om op twee knopjes tegelijk te drukken.

  

* Over airco staat dan weer op de opiniepagina van dezelfde Standaard een genuanceerd, relativerend, hoogst informatief en bovendien goedgeschreven stuk van Joannes Laveyne. Met enkele wijzigingen kon het stuk van Ysebaert van de berichtgeving naar de opiniesectie verhuizen, en dat van Laveyne van de opiniesectie naar de berichtgeving. Maarten Boudry schreef voorspelbaar een geëngageerd een goed gedocumenteerd pleidooi om de levensreddende rol van airco te benadrukken, zoals hij indertijd de levensreddende rol van de corona-maatregelen bezong. Het staat hier. Op zijn FB-pagina laat Frank D’hanis een beetje hautain verstaan dat hij dat pleidooi zelf ook had kunnen schrijven, als hoax en als parodie. Maar ik geloof hem niet helemaal. Ik zou zelf een humeurige tweet van Boudry bij wijze van hoax kunnen parodiëren, maar zo’n heel artikel, dat niet.  En nu ik erover nadenk: heb ik vroeger zelf niet iets over airco geschreven? Ik zoek het op, en jawel, op 6 november 2015 plaatste ik een badinerend stukje over dat onderwerp (zie hier). Ik zie dat het een foutje bevat. Ik nam toen aan dat het aantal hittedoden in de arme landen groter is dan in Europa. Het is omgekeerd, onder andere omdat het individueel gebruik van airco in Europa als politiek niet correct wordt beschouwd.

** Uit De Standaard van 26/6 leer ik dat de temperatuur op de allerwarmste dagen sneller stijgt dan de gemiddelde stijging. Dat kan natuurlijk, omdat die allerwarmste dagen uitzonderlijk zijn en dus het gemiddelde amper beïnvloeden.