zaterdag 13 juni 2026

PVDA en het antifa-geweld

 


De PVDA en het antifa-geweld
      Het artikel in De Standaard (13/6) vat het goed samen:  de PVDA komt ‘in nauwe schoentjes’ te staan door het gewelddadige straatprotest tegen de hervormingen in het Franstalig onderwijs  en door antifa-acties in het algemeen. De partij kan het zich niet veroorloven om dat geweld te verdedigen en riskeert daarbij langs links te worden ingehaald door burgertrutten als Anuna De Wever en Martha Balthazar*. Dat is pijnlijk.
 
     Ik weet nog hoe het vroeger was. Binnen de uiterst-inkse beweging had je de traditionele Kommunistische Partij (KP). Die riep op tot ‘kalm en waardig’ protest. Daarnaast had je de opkomende communisten van Amada, de voorloper van de PVDA. Die waren voor revolutionaire massa-actie Ze werden daarom door de KP uitgescholden voor ‘provocateurs’ en ‘avonturiers’. En nu lijkt de PVDA de weg van de KP op te gaan.
     Wat bedoelde Amada destijds met ‘revolutionaire massa-actie’? ‘Revolutionair’ betekende dat confrontatie met de politie niet uit de weg werd gegaan, desnoods zelfs werd opgezocht door het organiseren van verboden betogingen. Vechten met de politie, met stakingsbrekers of met fascisten was gerechtvaardigd geweld, gratuite vernietigingen moesten echter worden vermeden.
      De kwalificatie 
‘massa’ betekende dan weer dat de partij het geweld niet zelf organiseerde maar eraan deelnam, en dat alleen als er voldoende niet-partijleden aan deelnamen, bijvoorbeeld stakende dokwerkers. Ook moest er een redelijke kans bestond dat het geweld bij progressieve niet-partijleden op begrip kon rekenen**.  
     In de praktijk was de grens soms moeilijk te trekken. Ik herinner mij een actie tegen een NSV-meeting in Leuven. We vormden voor de ingang van de zaal een menselijke een ketting zodat niemand naar binnen kon. Een heethoofdige student, geen lid van de partij, begon met een ijzeren staaf te een glazen deur kapot te slaan. Partijfunctionaris M.R. die naast mij stond, zei genoeglijk glimlachend: ‘Kijk, de revolutionaire massa’s aan het werk.’ Het was minstens half ironisch bedoeld.
    Maar nu? Hoe moet de PVDA reageren als onderwijsbetogers bijvoorbeeld het parlement bestormen, zoals gebeurde op 4 juni? Eigenlijk beantwoordt zoiets aan de criteria van de ‘revolutionaire massa-actie’. Maar een groot deel van de progressieve wereld denkt nog met afschuw aan de bestorming van het Capitool. Dat ligt dus gevoelig. Oproepen tot ‘kalmte en waardigheid’ dan maar, zoals de KP destijds? Dat zit niet in het DNA van de partij. Wat blijft dan nog over? Ik zou vanuit mijn eigen revolutionaire jeugd vijf raadgevingen meegeven***. De PVDA moet 

  1. benadrukken dat een groot deel van het protest vreedzaam verliep 
  2. de rechtse partijen het verwijt maken dat ze het geweld overdrijven om de aandacht af te leiden van het eisenpakket 
  3. de meest crapuleuze voorbeelden van het geweld – de gratuite vernielingen – desnoods veroordelen 
  4. desgevraagd antwoorden – wellicht naar waarheid – dat de PVDA geen organisatorische banden heeft met antifa groepen* 
  5. heel veel nadruk leggen op het politiegeweld.
     Helaas voor de partij blijkt nu dat ze ook op dat laatste punt langs links wordt ingehaald door mensen als Martha Balthazar. De woordvoerders van de PVDA hebben de handicap dat ze een beetje geloofwaardig moeten overkomen als ze over de politie spreken. Die mensen hebben ook vakbonden. Maar Balthazar kan over de politie schrijven wat ze wil:

De politie slaat minderjarigen neer voor het oog van tientallen camera’s, om hen dan weg te voeren. Achter gesloten deuren gaat het er nog veel gewelddadiger aan toe.     

      Wacht eens even. De politie slaat minderjarigen neer, voert hen weg, en achter gesloten deuren  … gaat het er nog veel gewelddadiger aan toe. Worden die minderjarigen meegenomen naar een folterkamp misschien? Ik ben in mijn extreemlinkse jeugd wel eens neergeslagen door de politie, en ik ben ook wel eens ‘achter gesloten deuren’ terechtgekomen. Ik heb tientallen mensen gekend die in mijn geval geweest zijn, en het was héél zeldzaam dat ze achter gesloten deuren’ nog veel gewelddadiger werden aangepakt. Heeft Balthazar bewijzen voor wat ze schrijft, of zegt ze zomaar wat? 
     En dan is er nog iets wat we leren uit het stuk in De StandaardDe PVDA ontkent dus, conform mijn raad, de organisatorische banden met antifa. De Standaard vroeg in dit verband naar een reactie van Julien Dohet, vakbondsman bij BBTK en coördinator van het Front Antifasciste Liège.

 Veel mensen die zichzelf antifascistisch noemen, zijn geen lid van de PVDA. Soms willen ze geen enkele link hebben met een politieke partij. Iedereen heeft andere motieven. Maar als een linkse partij zich distantieert van anti­fascisme, betekent het dat de partij fascistisch is. Dan zitten we met een probleem.

      Beweert kameraad Dohet hier dat de PVDA fascistisch is? Of zegt hij zomaar wat? Er lopen blijkbaar nogal wat simpele zielen rond in dat uiterst-linkse milieu.

* Over Martha Balthazars houding tegenover het straatgeweld, zie mijn stukje hier.

** In de partijleer bestond er een hele mythologie rond de verhouding tussen de partij en de massas. In het jargon echter betekende massa vaak niets meer dan niet-partijleden. Een kleine organisatie die door de partij werd gecontroleerd werd dan een massa-organisatie genoemd, ook al had ze maar enkele tientallen leden. 

*** Uit het artikel in De Standaard heb ik begrepen dat de PVDA mijn raad  niet nodig had om dat allemaal keurig zo te doen. 


9 opmerkingen:

  1. Een vriend van me heeft in '68 zijn vrouw leren kennen toen ze samen - met een boel andere mensen - na een betoging opgesloten werden door de politie van Leuven. Zo ziet u maar: alles is relatief, zelfs politiegeweld. Maar dat wist u waarschijnlijk wel.

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Meent u dat? Ik heb mijn vrouw ook leren kennen nadat we allebei opgesloten waren door de politie van Leuven. Dat moet in 1981 geweest zijn.

      Verwijderen
  2. Ik meen dat, want de jongen in kwestie (nu overleden) was van mijn dorp. Ze werden opgesloten in een garage in de Dagobertstraat, waar toen de gendarmerie gevestigd was.

    BeantwoordenVerwijderen
  3. "burgertrutten als Anuna De Wever en Martha Balthazar*. Dat is pijnlijk."
    Het lijkt me vooral pijnlijk voor die freewheelende grietjes. Ttz. pijnlijk vooral het feit dat ze geen ouders hebben die hen af en toe wat corrigeren en zeggen:""zeg, hou eens wat op met die flauwekul".
    Robert Long, die zich nochthans tamelijk onderscheiden had tijdens de anti-ootoritaire revolutsie, zei het op het eind van zijn leven: vroeger toen je begon te janken of mal te doen, zeiden je ouders: "stel je niet aan" of "zet niet zo'n idioot smoel op". Nu wordt zo'n gedrag gestimuleerd.

    BeantwoordenVerwijderen
  4. Hoe zou het komen dat wanneer het over onderwijs en hervomingen gaat, links altijd gewelddadig wordt?

    BeantwoordenVerwijderen
  5. Walter Leclair15 juni 2026 om 14:06

    Toen ik voor de allereerste keer eindelijk stemgerechtigd was en dus zoals toen echt moest gaan stemmen, stemde ik als vanzelf voor het ietwat elitaire RAL. De revolutionaire arbeidersliga had haar hoofdkwartier in de Antwerpse Keizerstraat, in lokalen achter café King Kong, eigendom van Robbe De Hert.
    Ik stemde daar vooral op omdat een mooie vriendin daar ook op stemde en café King Kong haar stamcafé was. En natuurlijk omdat links goed was en rechts slecht, het leven was toen enorm simpel.
    Maar RAL, die graag lachten met de primitievelingen van AMADA, die heb ik jou nog nooit horen vernoemen. Terwijl je toch vaak hebt over je erg linkse verleden.

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Walter, ja wij van RAL ("Lees Rood!") waren toch wel wat elitair. Terwijl onze vrienden van Amada naar Albanië trokken lagen wij van RAL met hun achtergebleven vriendinnen in bed.
      Zij waren toch wel consequenter maar dat heeft niet altijd voordelen. Tegen de tijd dat Ludo Martens naar Kinshasa trok voerden wij onze kinderen naar het tennis, Reagan bleef een creep maar onze parka moest plaats maken voor hippe Calvin Klein jasjes. La-di-da!

      Verwijderen
    2. @Walter Leclair: Ik heb het letterwoord RAL nog niet vaak gebruikt, maar als ik Trotski of trotskist in het zoekvakje invul, komen die termen toch in veel van mijn stukjes voor. Dit is het eerst. https://philippeclerick.blogspot.com/2015/09/vuile-trotskisten.html

      Verwijderen